
"... این فیلم اثری بیش از حد نمادین و فاقد عمق احساسی است که ضمن استفاده نامناسب از ساختار روایی غیر خطی، مکرر از استعاره های سیاسی استفاده کرده و اثری تکراری و فاقد نوآوری ساخته شده..."
این بخشی از نقد مارکوس اوزل، سردبیر نشریه معروف "کایه دو سینما" برای فیلم "یک تصادف ساده" ساخته جعفر پناهی است که در هفتاد و هشتادمین جشنواره فیلم کن نخل طلا (جایزه اول جشنواره کن) را دریافت کرد. اوزال در نقد خود به فیلم یاد شده، یک ستاره از چهار ستاره داد!
سایر منتقدان نشریه فرانسوی «کایه دو سینما» نیز اغلب نقدهای منفی بر فیلم "یک تصادف ساده" وارد کردند و فیلم را در رده نهم از لیست خود قرار دادند.
فیلم های طرح فنیقی (وس اندرسن)، ادینگتن (اری استر)، رنوار (چی هایاکاما)، صراط (الیور لاکسی)، موج نو (ریچارد لینک لیتر)، دو دادستان (سرگئی لوزنیتسا)، مامور مخفی (کلبر مندونسا فیلیو) و مغز متفکر (کلی رایکارد) در این لیست، بالای فیلم "یک تصادف ساده" قرار گرفتند.
همچنین در ستاره دادن حلقه منتقدان بین المللی جشنواره کن، فیلم "یک تصادف ساده" در جای هفتم واقع گردید
و فیلم های دو دادستان (سرگئی لوزنیتسا) ، پرونده 137 (دومینیک مول)، صراط (الیور لاکسی)، کوچکترین دختر (حفیضه حرزی)، موج نو (ریچارد لینک لیتر)، مامور مخفی (کلبر مندونسا فیلیو) بالای فیلم جعفر پناهی قرار گرفتند.
حتی منتقد سینمایی وب سایت اینترنشنال درباره فیلم "یک تصادف ساده" نوشت:
"... فیلم از نظر سینمایی مشکلات قبلی فیلمهای اخیر پناهی را تکرار میکند.، کماکان نوعی تصنعی بودن صحنهها و دیالوگها به فیلم آسیب میزند. مهمترین مشکل فیلم از صحنه بحث شخصیتها در کنار ون در بیابان آغاز میشود. جایی که هر کدام از شخصیتها دیالوگهایی شعاری و گلدرشت را تکرار میکنند.
مشکل دیالوگها زمانی بیشتر به چشم میآید که ضعف در اجرا هم علاوه میشود. هیچ کدام از بازیگران فیلم اجرای درخوری ندارند، باقی شخصیتها هم بیشتر به تیپ شبیه میشوند و فیلمساز نمیتواند به دل آنها نفوذ کند...
تمهیدات کارگردان (مثل نمای بلند و دوربین ایستا) هم که فیلمساز میخواهد به مدد آنها به سبکی و سیاقی مستندگونه برسد، کارکرد لازم را ندارند و بیشتر به نوعی فاصلهگذاری نزدیک میشود که باور صحنه و موقعیت را حتی مشکلتر میکند؛ جایی که قطع میتوانست حس و حال بهتری به صحنه ببخشد...."
خود فیلم اهمیتی ندارد!
آنچه در گفت و گوهای مطبوعاتی و دیگر مصاحبه های کارگردان فیلم نیز در جشنواره کن به نظر رسید، صحبت درباره ایران و نگاه منفی در این مورد بود. حرفی از سینما به میان نیامد. انگار که پناهی را به جلسات موسسات سیاسی غرب دعوت کرده اند و او هم شروع به خواندن بیانیه و سردادن شعر و شعارهای سیاسی کرده، آنچه گویا (بر اساس نقدهای منتشر شده)، در خود فیلم نیز به جای بیان سینمایی و بهره گیری از ابزار و تصاویر، مورد استفاده قرار گرفته است.
اغلب نقدهای مثبت برخی منتقدان روی فیلم مانند نویسندگان اسکرین دیلی، بیشتر بر حواشی فیلم و کارگردان آن مانور داشتند؛ اینکه مثلا جعفر پناهی با چه محدودیت هایی مواجه بوده و فیلم در چه شرایطی ساخته شده و بازیگران بی حجاب بوده اند و نگاهی منفی به جامعه ایرانی داشته و ...
به نظر می آید در اینجا همان ارزیابی رسانه سلطنتی انگلیس یعنی بی بی سی در سال 2018 و هفتاد و یکمین دوره جشنواره فیلم کن، برای فیلم "سه رخ" جعفر پناهی تکرار شده که نوشت:
"... شرایط جعفر پناهی در ایران، ممنوعیت فیلمسازی و ...، او را در یک موقعیت استثنایی قرار داده که میتواند توجه جشنوارهها و رسانهها را به خود جلب کند؛ موقعیتی که افسوس هر سینما دوستی را در هر کجای جهان (به حق) برمیانگیزد و در کنار آن البته پناهی هم خودآگاه از آن سود میجوید..."
در واقع این همان برداشتی بود که نشان میداد، آنچه جشنواره کن مورد توجه قرار نداده و نمی دهد، همانا قابلیتهای هنری و سینمایی یک فیلم بوده و هست. چنانچه «تی یه ری فرمو» یکی از مسئولین این جشنواره قبل از آن اعلام کرده بود که همه فیلمهای جعفر پناهی دراین جشنواره پذیرفته خواهند شد و وی برای همیشه داور تمامی جشنوارههای جهان است!!
این سخنان به این مفهوم بود که مهم نیست پناهی چه فیلمی بسازد، چگونه بسازد و چه از آب دربیاورد! مهم این است که او پناهی است! مقامی که حتی اساتید تاریخ سینما مانند جان فورد و آلفرد هیچکاک وچارلی چاپلین نیز از آن بیبهره بودهاند!!
یعنی در واقع سینما و فیلم در جشنواره فیلم کن، در حد "کشک" هم نیست! البته این تنها از نخل طلا دادن به افرادی همچون جعفر پناهی بدست نیامده بلکه سالهاست جشنواره کن به "هنر" و "فیلم" و "سینما" توجهی ندارد.
فیلم سعید روستایی یعنی "زن و بچه" با همه پشتک واروهای کارگردان و عواملش و "ننه من غریبم" درآوردن ها و یکی به نعل و یکی به میخ زدن، نه تنها از هیئت داوران و مدیریت جشنواره هیچ چیزی دشت نکرد حتی از جوایز فیپرشی و کلیسا و ... و دهها انجمن دیگر که برای این جشنواره فیلم برگزیده انتخاب می کنند هم نصیبی نبرد! و در اغلب لیست های منتقدین و نشریات سینمایی نیز در آخر جدول قرار داشت!!
به هر حال همه این روزها و جشنواره و حرف ها و جوایز (گرفته و نگرفته) می گذرد و آنچه می ماند، هنر و سینمای ناب است. چنانچه وقتی امثال چارلی چاپلین و جوزف لوزی و مارتین ریت و دشیل همت و .... در دوران مک کارتیسم آمریکا محکوم و تبعید یا ممنوع الکار شدند، مصاحبه نکردند و شعار ندادند و بیانیه صادر ننمودند. آنها فقط فیلم ساختند و با زبان سینما با مردم سخن گفتند.
امروز شاید کمتر کسی بداند چارلی چاپلین زمانی محکوم شناخته شد و حتی به آمریکا راهش ندادند و ناگزیر به تبعید رفت اما فیلم های او مانند "عصر جدید" و "دیکتاتور بزرگ" و "موسیو وردو" و "لایم لایت" و ... باقی ماند در حالی که 70 تا 90 سال از ساخت آنها می گذرد ولی همچنان حرف های چاپلین درباره الیناسیون انسان در تمدن و ماشینیزم غرب و کشتار های جمعی قدرت های بزرگ و گرامیداشت انسانیت و آزادگی را به نسل ها مختلف انتقال می دهند.
ولی کدامیک از تولیدات این حضرات پرمدعا که مربوط به همین یکی دو دهه هم هستند، در اذهان مانده است؟!!