
رازهای پنهان ترین سایت دفاعی در دوران جنگ
خوشبختانه در #سینمای_ایران، چند فیلمی درباره نبردها و عملیات #نیروی_هوایی طی سالهای گذشته ساخته شده، از جمله: «#عقابها» ساخته ساموئل خاچیکیان که هنوز به لحاظ آماری، پربینندهترین فیلم تاریخ این سینما محسوب میشود یا «حمله به اچ3» به کارگردانی شهریار بحرانی درباره یکی از حیرتانگیزترین عملیات هوایی تاریخ و یا «خلبان» ساخته جمال شورجه.
اما فیلم «#2888» حکایت یکی از محورهای اصلی دفاع هوایی سالهای #جنگ_تحمیلی است که بعضاً برخی از مسائل آن هنوز محرمانه باقی مانده، حکایت سایت راداری «#سوباشی» با همه کارکنان و فرماندهان و خلبانهایش که سالها از آسمان ایران محافظت کردند و در گمنامی و غربت شهید شدند.
سایت سوباشی در یکی از مناطق غربی کشور و در طول دفاع هشت ساله، کنترل نیمی از فضای هوایی کشور را بر عهده داشت و ورود و خروج هواپیماهای خودی و دشمن، هدایت جنگندههای رهگیر برای مقابله با حملات و حتی موشکهای شلیک شده به شهرها را رصد میکرد.
فیلم با بمباران شهرها و شهادت مردم بیگناه در تصاویری غمانگیز شروع میشود و از آنجا مخاطب را به اتاق کنترل سایت سوباشی پرتاب میکند که هدایت هواپیماهای خودی برای درگیری با حملات هوایی دشمن انجام میپذیرد. مکالمات افسر کنترل این سایت با خلبانان در حال مأموریت، بر اساس اسناد باقی مانده از آن دوران، محور اساسی فیلم «2888» را تشکیل میدهد.
افسر کنترل ضمن دادن مختصات لحظهای موقعیت هواپیماهای دشمن و هدایت درگیری با آنان و کمکهای راداری برای نجات خلبانانی که دچار سانحه شدهاند یا رد و بدل کردن اطلاعات پروازی، با آنها خوش و بش کرده، خاطرات مشترک میگوید، شعر میخواند، کلکل میکند و نشان میدهد چگونه با تکتکشان رفاقت صمیمانهای دارد و هنگامی که برای یکی از آن خلبانان حادثهای رخ میدهد، چگونه به هم میریزد.
خلبانانی که آنها را اغلب نمیبینیم و تنها با لباسهای کاملاً پوشیده و با کلاه مخصوص پرواز درون کابین رؤیت میشوند مانند شهید #عباس_دوران یا شهید #حسین_خلعتبری و یا #محمود_اسکندری و یا اینکه صدایشان را از طریق بیسیم میشنویم. خلبانانی که گاه برای حفاظت از آسمان ایران، ساعتهای متمادی در یک کابین بسیار تنگ و کوچک بر روی این آسمان گشت میزدند و به شکار هواپیماهای مهاجم پرداخته و یا توسط آنها شهید میشدند.
بخش دیگر فیلم حکایت خانوادههای آنان است و سختی و دشواری زندگی آنان در پایگاههای هوایی و در انتظار همیشگی برای همسرانشان که هر لحظه خبر سلامتشان را به دست آورند. متأسفانه سیاهیها و ناهنجاریهای فیلم بیشتر در همین بخشها به چشم میخورد که حاصل نگاه تکبعدی فیلمساز نسبت به خانوادههای رزمندگان و شهدا به نظر میرسد.
کیوان علیمحمدی در پنجمین فیلم بلند سینماییاش، فرم خاص و ویژهای در نظر گرفته که با ماهیت پنهان ماندن سایت «سوباشی» و افراد آن میخواند. در فیلم «2888»، به روال معمول این دسته فیلمها، شاهد نماهای درگیریهای هواپیماهای جنگی نیستیم، اگرچه دو سوم فیلم شامل همین درگیریهای هوایی است ولی همه آنها یا از درون کابین خلبان به تصویر کشیده شدهاند و یا با صداسازی درون همان اتاق کنترل سایت و مکالمات روایت میشوند. بر همین اساس کلیت ساختار سینمایی فیلم، به نوعی درونگرا طراحی شده و به جز روابط خانوادهها، کمتر شاهد کنشهای بیرونی هستیم. پس فیلم «2888»، یک اثر سرراست و یک خطی نیست و تصاویر سیاه و سفید به صورت قطعههای یک پازل در کنار هم قرار میگیرند و تا هنگامی که این پازل کامل نشده، نمیتوان داستان آن را بهطور کامل تعریف کرد.