تاریخ نگارش۱۴۰۴/۰۵/۰۲

طرح «سازمان ملی مهاجرت ایران»
ساماندهی مهاجرت در خدمت منافع ملی، عدالت اجتماعی و اقتدار اقتصادی
مقدمه
در دهههای اخیر، پدیده مهاجرت (چه مهاجرت ایرانیان به خارج و چه مهاجرت اتباع خارجی به داخل) به یکی از مهمترین موضوعات اجتماعی و اقتصادی ایران تبدیل شده است.
نبود سیاستهای مهاجرتی شفاف و یکپارچه، هم منجر به فرار نخبگان و سرمایهها شده و هم فشار مضاعفی بر خدمات عمومی و بازار کار از سوی مهاجران غیرقانونی وارد کرده است.
در پاسخ به این چالشها، پیشنهاد ایجاد نهادی تحت عنوان «سازمان ملی مهاجرت» مطرح میشود که با استفاده از ابزارهای حقوقی، اقتصادی و فناورانه بتواند مهاجرت را به یک فرصت توسعه تبدیل کند، نه تهدید.
اهداف کلیدی طرح
ساماندهی مهاجرت ایرانیان به خارج از کشور
مدیریت قانونی و منصفانه ورود و اقامت اتباع خارجی
تأمین منابع پایدار برای بودجه عمومی و صندوق مهاجرت
مبارزه با مهاجرت غیرقانونی بدون نقض حقوق بشر
افزایش همبستگی ایرانیان خارج از کشور با نظام اقتصادی کشور
بخش اول: خروج ایرانیان از کشور
ایرانیان در دهکهای هشتم تا دهم درآمدی، در صورت درخواست خروج با هدف مهاجرت، موظف به پرداخت «تعهد مالی مهاجرتی» میشوند.
این مبلغ بهصورت یکجای نقدی یا قسطی (تضمین پرداخت)پرداخت میشود و در صندوقی با عنوان «صندوق ملی مهاجرت و توسعه» ذخیره خواهد شد.
برای مثال:
دهک هشتم: معادل نرخ روز یک سکه بهار ازادی
دهک نهم: معادل نرخ روز دوسکه بهار ازادی
دهک دهم: معادل نرخ روز پنج سکه بهار ازادی
دهکهای متوسط و پایین (دهک ۱ تا ۷) مشمول این بند نمیشوند تا عدالت اجتماعی حفظ شود.
دانشجویان بورسیه رسمی
مأموران دولتی در زمان ماموریت
افراد دارای وضعیت درمانی یا اضطرار خانوادگی.
بخش دوم: مشارکت ایرانیان مقیم خارج از کشور
طراحی پلتفرمی امن برای ثبتنام داوطلبانه ایرانیان خارج از کشور
ارائه خدماتی مانند:
امکان سرمایهگذاری در صندوق مهاجرت
خرید اوراق ارزی
بهرهمندی از تخفیف مالیاتی در صورت بازگشت
امکان تحصیل با تسهیلات برای فرزندانشان در ایران
شرکت در انتخابات صنفی ایرانیان مقیم خارج (در آینده)
مشارکت بهصورت مشوقمحور تعریف میشود.
مثلاً کسی که ماهانه مبلغ مشخصی واریز کند، از تسهیلات کنسولی یا اولویت خرید املاک در داخل ایران برخوردار شود.
بخش سوم: ساماندهی مهاجران خارجی در ایران
اقامت موقت سال 1 تا 10 قرارداد کار یا تحصیل پرداخت مالیات مانند شهروندان + حق اقامت معادل 10% حداقل حقوق پایه به صورت ماهانه( پرداخت حق اقامت میتواند بخشی مهمی از حقوق نیروی کار سازمان را تامین کند)
اقامت دائم سال 10 تا 20 بدون سابقه کیفری و مالیات منظم فقط مالیات شهروندی بپردازد مثبت تمام شهروندان ایرانی
شهروندی پس از 20 سال زبان، آزمون مدنی، نداشتن سابقه کیفری امکان دریافت شناسنامه و گذرنامه ایرانی
ایجاد سامانه ثبتنام اتباع خارجی و تعیین مهلت عفو برای ثبتنام داوطلبانه
پس از مهلت قانونی، افراد بدون مجوز اقامت بهعنوان اقامت غیرقانونی شناسایی شده و اخراج میشوند.
همکاری با سازمانهای بینالمللی برای بازگشت داوطلبانه و انسانی
ارائه کار، خانه یا تسهیلات رسمی به مهاجران غیرقانونی جرم تلقی میشود
افراد دخیل در ارائه خدمات بالا به جرائم زیر محکوم میگردند
جریمه نقدی بین یک تا ده سکه بهار آزادی به نرخ روز
محرومیت موقت تا دائم از خدمات دولتی
فقط در موارد سازمانیافته یا گسترده، حبس تا ۲ سال (نه بیشتر)
بخش چهارم: منابع مالی و سازوکار اجرایی
حق اقامت مهاجران خارجی
تعهد مالی مهاجرت ایرانیان ثروتمند
اوراق مالی مهاجرت برای ایرانیان خارج
جریمه همکاری با مهاجران غیرقانونی
کمکهای بینالمللی و سازمانهای مهاجرت
مدیریت منابع درآمدی برای:
ارتقاء زیرساختهای مهاجرتی
حمایت از بازگشت مهاجران
آموزش زبان، حرفهآموزی و ادغام اجتماعی مهاجران
سامانه هوشمند مهاجرت (SIMI)
کارت اقامت دیجیتال برای اتباع خارجی
شناسایی هوشمند افراد فاقد مجوز با دادهکاوی
نتیجهگیری
مدیریت مدرن مهاجرت نه با سختگیری افراطی، بلکه با سیاستگذاری هوشمند، انگیزهسازی مالی، عدالت اجتماعی و ابزارهای فناورانه ممکن است.
طرح حاضر، تلاش میکند مسیر خروج ایرانیان، اقامت مهاجران، و مشارکت ایرانیان مقیم خارج را بر مبنای منافع ملی، اقتصاد پایدار و شأن انسانی تنظیم کند.
با اجرای صحیح این طرح، میتوان هم از فرار سرمایه انسانی جلوگیری کرد، هم مهاجرت خارجی را به یک فرصت توسعه اقتصادی و فرهنگی بدل نمود.