نقطه شروع فرایند هوشمندسازی چندین دهه پس از انقلاب صنعتی آغاز شد. در ابتدا کشاورزان زمینها و مراتع سرسبز خود را رها کردند و به سمت شهرهای حل شده در دود غلیظ و سیاه کارخانهها مهاجرت کردند، تا بتوانند به عنوان کارگر، عطش اولیه این کارخانهها را برای تولید بیشتر فرونشانند. اما مشکل اصلی این کارگرها برای کارخانهداران، این بود که آنها انسان بودند؛ انسانهایی کوچک با محدودیتهای بزرگ.
به این ترتیب شکل سادهای از هوشمندسازی به نام سیستم اتوماسیون (انجام فرایندها به صورت خودکار توسط ماشین)، برای برطرف ساختن محدودیتهای تولید کارخانهها پا به عرصه گذاشت. با روی کار آمدن سیستم اتوماسیون کارخانهها وابستگی خود به امور انسانی را کاهش دادند.
موجودات زنده میتوانند با استفاده از حواس خود نسبت به اطرافشان شناخت پیدا کنند. بالطبع این شناخت با توجه به تفاوت در حساسیت حواس هرکدام از آنها متفاوت خواهد بود. پس از اختراع سیستم اتوماسیون، انسان تبدیل به اولین و تنها موجودی شد که توانست با استفاده از علم دیجیتال ابزاری مشابه و حتی بهتر از حواس خود بسازد و آن را در اختیار ماشینها قرار دهد، تا بتوانند همچون او نسبت به محیط اطرافشان درک پیدا کنند. مشکل اساسی اتوماسیون، نبود یک سیستم مرکزی و متفکر بود که بتواند در شرایط مختلف، تصمیمات متفاوتی اتخاذ کند.
ماشینها همیشه در مقوله تفکر آزاد، از انسانها بسیار عقبتر بودهاند. اما پس از معرفی هوش مصنوعی در چند دهه اخیر هر ساله این فاصله کمتر میشود، به گونهای که در چند سال آینده شاهد وجود مرز باریکی میان انسان و ماشین خواهیم بود. هوش مصنوعی همان مغز متفکری است که ماشینها سالیان طولانی به انتظار آن نشستهاند. ماشینها با استفاده از هوش مصنوعی میتوانند بر مبنای دادههای حسگرها، دستورات کاربر و همچنین اطلاعاتی که هوش مصنوعی در طول مدت زمان فعالیت خود از دستورات و تصمیمات گذشته در حافظهاش جمعآوری کرده است، تصمیم گیری کند.
با گذشت زمان و با روی کار آمدن اینترنت و ایجاد شدن یک بستر و قالب جدید برای عرضه محتوا، شکل تازهای از مصرفکنندگی بر روی کار آمد و روز به روز بر ارزش تولید محتوا افزوده شد. به همین دلیل تمرکز هوش مصنوعی از روی تولیدات صنعتی در کارخانهها برداشته شد و حوزهی وسیعتری را تحت پوشش خود قرار داد.
مهمترین رکن در تولید محتوا و همچنین ارائهی خدمات، سلیقهی کاربر یا مصرفکننده میباشد. در حال حاضر و با به کارگیری هوش مصنوعی به صورت گسترده در مرورگرها و همچنین شکل سادهتری از آن در گوشیهای هوشمند، تولید کنندگان محتوا به منبع وسیعی از اطلاعات کاربری دسترسی پیدا کردهاند. در چند سال اخیر شرکتهای بزگ فناوری با استفاده از هوش مصنوعی اطلاعات کاربران را جمعاوری میکنند تا بتوانند خدمات و همچنین تبلیغات خود را بر مبنای علایق کاربران بهینه کنند.
انسان تشکیل شده از افکار، احساسات و غرایز خویش است، که در قالب جسم او قرار میگیرند. در گذشته انسان میتوانست این مشخصهها را با استفاده از اعمال، سخنان و نوشتههای خویش در قالبهای دیگری در بیاورد. اما در چند دههی اخیر بارزههای وجودی اشخاص، شکل عمومیتری به خود گرفتند و تنها با فشردن یا لمس چند کلید به راحتی در یک بستر گسترده به اشتراک گذاشته میشوند. اینک انسان عریانتر از همیشه اطلاعات و مشخصات شخصی خود را در اختیار افراد و شرکتها قرار میدهد.
در حال حاضر رقابت در بین شرکتهای حوزهی فناوری به گونهای پیش میرود که اگر هر کدام از آنها اطلاعات کاربری بیشتری در اختیار داشته باشد، زودتر پلههای ترقی را طی خواهندکرد. اینک این شرکتها هستند که در رأس زنجیرهی غذایی قرار گرفتهاند و از اطلاعات انسانها تغذیه میکنند.
جورج اورول در کتاب 1984 خانههایی را به تصویر میکشد که در هرکدام جعبهای کوچک قرار گرفته که به طور روزانه اطلاعات مربوط به اعمال و رفتار اعضای خانه را با پایگاههای اطلاعاتی به اشتراک میگذارند که در این میان سوءاستفاده گستردهای توسط دولت از این اطلاعات به عمل میآید. اکنون ما با اختیار خود این جعبهها را در خانه قرار دادهایم تا اطلاعاتمان به شکل گسترده به سرقت بروند.
هدف اصلی این مقاله سیاه جلوه دادن فناوریهای حال حاضر نیست. بلکه تنها سعی شد تا با نشان دادن میزان اهمیت اطلاعات شخصی کاربران، عمق آسیبپذیری کاربران در برابر شرکتهای بزرگ این عرصه را یادآور شویم. حاکمان اصلی و ناشناخته این دوره آنها میباشند، که تنها سلاحشان حبس اطلاعات در حافظههای تریلیون بایتیشان است. به یاد داشته باشید که دلیل اصلی ترس ما از شیطان، عدم شناخت ما از اوست.