
مدتها چنین میپنداشتند که تبعیض علیه گروهی از شهروندان یک جامعه تنها به اعضای همان گروه آسیب میرساند اما اکنون میدانیم که کل جامعه بهای چنین تبعیضی را میپردازد. برای مثال، تصویب قانون نژادی علیه یهودیان ایتالیا در ۱۸ سپتامبر ۱۹۳۸ بسیاری از نخبگان یهودی و خویشاوندان غیریهودی آنها را به خروج از ایتالیا واداشت. از میان این افراد میتوان از برونو پونتهکوروُ ، انریکو فِرمی (که همسری یهودی داشت) و امیلیو سِگره نام برد.
عرفان ثابتی پژوهشگر تاریخپونتهکوروُ یکی از سرآمدان فیزیک هستهای بود و باقی عمرش را در آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی گذراند و این سه کشور از دستاوردهای چشمگیر او بهره بردند اما سرزمین مادریاش، ایتالیا، از خدمات وی بینصیب ماند. "جایزه پونتهکوروُیکی از سرآمدان فیزیک هستهای بود و باقی عمرش را در آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی گذراند و این سه کشور از دستاوردهای چشمگیر او بهره بردند اما سرزمین مادریاش، ایتالیا، از خدمات وی بینصیب ماند. "جایزه پونتهکوروُ" که در سال ۱۹۹۵ به نشانه بزرگداشت او در روسیه بنا نهاده شد هر سال (عمدتاً) به یکی از دانشمندانی اهدا میشود که نقش مهمی در پیشبرد فیزیک ذرات بنیادی در جهان داشته است.فِرمی، که در سال ۱۹۳۸ جایزۀ نوبل فیزیک را دریافت کرد، سالهای باقیمانده از زندگی را در آمریکا گذراند و به اخذ جوایز فراوانی همچون "نشان هیوز"، "نشان فرانکلین"، "نشان لیاقت" و "جایزه رامفورد" نائل آمد اما ایتالیا از خدمات یکی از بزرگترین دانشمندان فیزیک هستهای قرن بیستم محروم ماند. سِگره هم پس از ترک اجباری ایتالیا تابعیت آمریکا را پذیرفت. او در آمریکا موفق به کشف تکنسیوم و پادپروتون شد و جایزۀ نوبل فیزیک را به دست آورد. او چهل و پنج سال پس از مهاجرت اجباری از میهن پدری در آمریکا دیده از جهان فرو بست.اما برخی از دیگر نخبگان یهودی ایتالیایی نه تنها از خدمت به موطن خود بازماندند بلکه قربانی یهودستیزی شدند. از میان آنها میتوان به لئون گینزبورگ، نویسنده و روزنامهنگار ضدفاشیست، اشاره کرد که پس از سلب تابعیت، به روستایی دورافتاده در ایتالیا تبعید شد و سرانجام بر اثر شکنجه در زندان جان سپرد. همسرش، ناتالیا گینزبورگ، به طرز معجزهآسایی جان به در بُرد و بعدها به نویسندهای نامدار در ایتالیا و جهان تبدیل شد. ریتا لِوی-مونتالچینی نیز پس از اخراج از دانشگاه در فلورانس مخفی شد و پس از پایان جنگ، پژوهش در حوزه عصبشناسی را از سر گرفت و نه تنها به ریاست سازمانهای معتبری نظیر "مرکز تحقیقات عصبشناسی" و "مؤسسه اروپایی پژوهشهای مغزی" رسید بلکه در سال ۱۹۸۶ جایزۀ نوبل فیزیولوژی (پزشکی) هم به او اهدا شد. اگر مونتالچینی هم مثل بسیاری از دیگر نخبگان یهودی مجبور به خروج از ایتالیا میشد یا همچون لئون گینزبورگ محل اختفایش لو میرفت و به دست فاشیستها کشته میشد، ایتالیا از خدمات مهم او بیبهره میماند
،،