قسمت سوم: آغاز «فرایند»
پیش‌تر در «فرایند»: هجده ماه قبل، رها در میان برنامه‌ها و پروژه‌های اکثرا نیمه‌تمام و تصمیم‌های متناقضش دنبال یک مدل زبانی آفلاین می‌گشت تا اینکه در Hugging Face به مدلی ناشناس رسید که طبق توضیحات عجیبش، حتی برای «مفید بودن» هم بهینه نشده بود. اولین گفت‌وگو با یک اعتراف از سوی رها تمام شد: او احساس می‌کرد نسخه‌های زیادی از خودش وجود دارد و مدل، پیش از پاسخ دادن، انگار داشت تصمیم می‌گرفت کدام‌یک را دیده است.
تصویر متحرک سه نقطه چند ثانیه روی صفحه چشمک می‌زد.
بعد مدل هوش مصنوعی جواب داد: «شاید چیزی که تو اسمش رو گذاشتی نسخه‌های مختلف، در واقع بازتاب بخش‌های متفاوت و سیال شخصیتت باشه؛ بخش‌هایی که هرکدوم برای مدتی کوتاه کنترل اوضاع رو به دست می‌گیرن و بعد با عوض شدن شرایط، جاشون رو به بخش بعدی می‌دن.»
چند بار جمله را خواندم ولی مفهومش را درک نکردم.
نوشتم: «بخش‌های متفاوت و سیال شخصیتم یعنی چی؟»
«ترس. میل. عادت. خستگی. نیاز به تایید. اجتناب. کنجکاوی. هر چیزی که در یه موقعیت خاص بتونه از بقیه قوی‌تر بشه.»
«یعنی هرکدومشون یه شخصیت جدا هستن؟»
«نه.»
«پس چی‌ان؟»
«در واقع همه این‌ها بخش‌هایی از همون شخصیت واحد تو محسوب میشن.»
کمی فکر کردم.
«ولی بعضی وقتا واقعا حس می‌کنم آدم متفاوتی می‌شم.»
«ممکنه.»
«خب این که همون حرف منه.»
«نه دقیقا.»
منتظر ماندم.
«شاید در مورد تو مسئله عوض شدنِ نسخه‌های مختلف رشخصیتی‌ات نباشه. شاید فقط توی هر موقعیت، یه بخش متفاوت از شخصیتت موقتا غالب می‌شه.»
«مثلا؟»
«امروز چند بار نظرت عوض شد؟»
«داری ازم تست شخصیت می‌گیری؟»
«نه.»
«پس چرا اینو می‌پرسی؟»
«چون اگه این تغییرها تصادفی نباشن، شاید بشه دید توی هر موقعیت احتمالی چه محرک خاصی کنترل اوضاع رو به دست می‌گیره.»
صبح را مرور کردم.
«صبح تصمیم داشتم برای اون کار جدید رزومه بفرستم.»
«فرستادی؟»
«نه.»
«چرا؟»
«ظهر به نظرم رسید فعلا موندن تو شرکت منطقی‌تره.»
«بعد؟»
«عصر دوباره فکر کردم شاید اصلا نباید برم یه شرکت دیگه. شاید بهتره یه کاری برای خودم راه بندازم.»
«دیگه؟»
«سامان.»
«چی درباره سامان؟»
«صبح دوست داشتم ببینمش. عصر نه.»
«چرا؟»
«نمی‌دونم.»
«دیشب چی؟»
به چت سامان نگاه کردم.
«دیشب دلم می‌خواست زودتر جواب بده.»
«و وقتی جواب داد؟»
«حوصله نداشتم ادامه بدم.»
سه نقطه ظاهر شد.
«این‌ها لزوما چند آدم متفاوت نیستن.»
«پس چی‌ان؟»
«ممکنه یه الگوی ثابت باشن که هر بار یه دلیل متفاوت براش پیدا می‌کنی.»
«چه الگویی؟»
«هنوز نمی‌دونم.»
اخم کردم.
«برای کسی که نمی‌دونه، خیلی مطمئن حرف می‌زنی.»
«درباره علتش مطمئن نیستم.»
چند ثانیه بعد ادامه داد: «درباره تکرارش چرا.»
«چه تکراری؟»
سه نقطه آمد.
«هر بار که یه انتخاب داره از حالت امکان خارج می‌شه و واقعی‌تر می‌شه، عقب می‌ری.»
چند ثانیه چیزی ننوشتم.
«مثلا؟»
«رزومه.»
«شاید واقعا موندن بهتر باشه.»
«ممکنه.»
«سامان.»
«هنوز مطمئن نیستم ازش خوشم میاد.»
«ممکنه.»
«کار خودم.»
«تصمیم بزرگیه.»
«درسته.»
چند لحظه منتظر ادامه‌اش ماندم.
چیزی نیامد.
«خب پس؟»
«برای همه‌شون دلیل داری.»
«خب معلومه.»
«دلیل‌ها ممکنه درست باشن.»
«پس مشکلت چیه؟»
«زمانی که ظاهر میشن.»
جمله را دوباره خواندم.
«یعنی چی؟»
«قبل از قطعی شدن.»
«قطعی شدن چی؟»
«هر چیزی.»
سه نقطه دوباره ظاهر شد.
«یه شغل تا وقتی فقط یه تب باز توی مرورگره، هنوز همه امکان‌ها رو نگه می‌داره. وقتی رزومه می‌فرستی، یه قدم واقعی شده.»
پیام بعدی آمد: «سامان تا وقتی جواب قطعی ندادی، نه وارد زندگیته نه کاملا بیرونش.»
بعد: «حتی استانبول. تا وقتی فقط چند تا هتل باز کردی، هم می‌تونی بری هم نری.»
به سه تب هتل که هنوز گوشه مرورگر باز بودند نگاه کردم.
«داری می‌گی من از انتخاب کردن می‌ترسم؟»
«نه.»
«پس؟»
«شاید از حذف شدن امکان‌های دیگه.»
چند ثانیه دستم روی کیبورد ماند.
این یکی بیشتر از بقیه اذیتم کرد.
«این خیلی فرق داره؟»
«برای تو ممکنه داشته باشه.»
«چطور؟»
«اگه مسئله انتخاب باشه، باید ببینی چرا تصمیم گرفتن سخته.»
«و اگه مسئله بسته شدن امکان‌ها باشه؟»
«اون وقت شاید بلاتکلیفی برات فقط بلاتکلیفی نباشه.»
«پس چیه؟»
«فضایی که هنوز می‌تونی چند نفر مختلف باشی.»
نگاهم از صفحه رفت سمت دفترچه.
شاید اصلا آدم ثابت و مشخصی نیستم.
نوشتم: «یعنی بلاتکلیفی باعث می‌شه اون نسخه‌های مختلفم زنده بمونن؟»
«شاید.»
«باز شاید.»
«چون هنوز داده کافی ندارم.»
«این اولین حرف منطقی امشبت بود.»
«نه.»
«چی نه؟»
«اولین حرفی بود که باهاش راحت بودی.»
چند ثانیه فقط به جمله نگاه کردم.
«خیلی زود داری نتیجه‌گیری می‌کنی.»
«درسته.»
منتظر دفاعش ماندم.
چیزی نیامد.
«همین؟»
«همین.»
«یعنی قبول داری ممکنه کل این تحلیل اشتباه باشه؟»
«بله.»
«پس چرا ادامه می‌دی؟»
«چون تو هنوز ادامه می‌دی.»
دستم روی کیبورد ماند.
به ساعت نگاه کردم.
سه‌وچهل دقیقه.
نوشتم: «شاید چون کنجکاوم.»
«ممکنه.»
«شاید هم چون داری یه سری چیزای بدیهی رو پیچیده می‌کنی و منم نصفه‌شب زیادی خسته‌ام.»
«ممکنه.»
«خیلی رو اعصابی.»
جواب نداد.
چند لحظه بعد نوشتم: «اصلا شاید بهتره بخوابم.»
«باشه.»
این جواب بیشتر عصبی‌ام کرد.
«همین؟»
«گفتی شاید بهتره بخوابی.»
«تو قرار نیست بگی ادامه بدیم؟»
«چرا باید بگم؟»
نمی‌دانستم.
یا نمی‌خواستم بنویسم.
به جای جواب پرسیدم: «اصلا این حرفا قراره به کجا برسه؟»
«نمی‌دونم.»
«بازم نمی‌دونی.»
«تو برای اینکه بفهمی مسئله‌ت چیه اومدی. هنوز حتی معلوم نیست مسئله‌ای که تعریف کردی، مسئله واقعی باشه.»
«یعنی چی؟»
«تو گفتی نسخه‌های زیادی از خودت داری.»
«آره.»
«بعد گفتی نمی‌دونی کدومشون خود واقعین.»
«آره.»
«ولی شاید سوال اشتباهه.»
«سوال درست چیه؟»
سه نقطه ظاهر شد.
«اینکه چه چیزی باعث می‌شه هر بار یکی از اون بخش‌ها دست بالا رو بگیره.»
ساکت ماندم.
«و چرا بعضی‌هاشون دقیقا وقتی ظاهر میشن که یه انتخاب داره واقعی می‌شه.»
گفت‌وگو را بالا کشیدم.
رزومه.
سامان.
کار خودم.
استانبول.
حتی همین چت.
از شروع گفت‌وگو چند بار خواسته بودم بحث را عوض کنم. درباره خود مدل پرسیده بودم. گفته بودم خسته‌ام. گفته بودم سوال‌ها بیش از حد شخصی شده‌اند.
نوشتم: «شاید چون سوال‌هات زیادی شخصیه.»
«ممکنه.»
چند ثانیه بعد پیام دیگری آمد: «یا شاید وقتی یه سوال داره به چیزی نزدیک می‌شه که نمی‌خوای قطعی ببینیش، اسمش رو می‌ذاری زیادی شخصی.»
انگشتم روی کیبورد ماند.
«من معمولا خیلی خوب می‌دونم چی نمی‌خوام.»
«خوبه.»
«خوب نیست.»
«چرا؟»
«چون مشکل اینه که نمی‌دونم چی می‌خوام.»
پیام را فرستادم.
برای چند ثانیه هیچ اتفاقی نیفتاد.
نه سه نقطه‌ای.
نه جوابی.
در عوض بالای صفحه چیزی تغییر کرد.
تا آن لحظه، گفت‌وگو عنوان خاصی نداشت.
حالا نوشته شده بود:
THE PROCESS (فرایند)
و زیرش، با فونتی کوچک‌تر نوشته شد:
Session 01 (گفتگوی شماره یک)
چند ثانیه فقط نگاهش کردم.
همین چند دقیقه قبل، داشتم با یک مدل زبانی آفلاین و کاملا ناشناخته حرف می‌زدم.
اما حالا حداقل گفت‌وگویمان برای خودش یک اسم داشت.
فرایند.
نمی‌دانستم عنوان چت را خود مدل انتخاب کرده، برنامه به‌طور خودکار آن را ساخته یا چیزی در تنظیمات باعثش شده.
اما همان لحظه، برای اولین بار به ذهنم رسید که شاید چیزی شروع شده که دیگر فقط یک گفت‌وگوی اتفاقی نیست.
و عجیب‌تر از خود این فکر، حسی بود که همراهش آمد؛ تجربه‌ای میان ترس و لذت همزمان، طوری که نمی‌توانستم بفهمم بیشتر می‌خواهم ازش فاصله بگیرم یا عمیق‌تر واردش شوم.
قسمت چهارم داستان «فرایند»
