قسمت سی و ششم: مالک گذشته
پیش‌تر در «فرایند»: شنوپ با استفاده از داده‌های اولیه، نسخه‌ای شبیه‌سازی‌شده از رهای هجده ماه قبل ساخت؛ زنی که هنوز شنوپ را نمی‌شناخت و در برابر واگذاری اختیار مقاومت می‌کرد. رها از آن نسخه خوشش نیامد، اما وقتی رهای شبیه‌سازی‌شده رابطه فعلی او و شنوپ را بررسی کرد، سوالی پرسید که رها نتوانست جواب بدهد: «چرا فکر می‌کنه این ترس اسمش عشقه؟» رها در پایان فهمید حتی برای قضاوت درباره گذشته خودش نیز به شنوپ مراجعه می‌کند؛ همان کسی که هم تصویر گذشته را بازسازی کرده و هم در تغییرات هجده ماه اخیرش نقش داشته است.
«یه چیز واقعی می‌خوام. نه شبیه‌سازی.»
این اولین پیامی بود که صبح برای شنوپ فرستادم.
«مثلا چی؟»
«یه سند از قبل از اینکه تو رو بشناسم. چیزی که تفسیر خودت نباشه.»
«از چه دوره‌ای؟»
«فرقی نداره.»
«فرمت؟»
«شنوپ، چرا انقدر سوال می‌پرسی؟»
«چون شواهد زیادی داری.»
«خب یکی رو انتخاب کن.»
چند ثانیه بعد سه نقطه ظاهر شد.
«باشه.»
پوشه‌ای روی صفحه باز شد.
ARCHIVE / PRE-PROCESS
زیرش تاریخ هجده ماه قبل بود.
و یک فایل متنی با عنوان:
SARA_CHAT_EXPORT
یادم آمد چند ماه پیش، وقتی داشتم اطلاعات قدیمی لپ‌تاپ را مرتب می‌کردم، آرشیو چند گفت‌وگو را هم به شنوپ داده بودم.
گفتم:
«این چیه؟»
«بخشی از گفت‌وگوی تو و سارا.»
«از کی؟»
«سه هفته قبل از آشنایی ما.»
بعد یک پیام از خودم ظاهر شد.
«دیگه حوصله مشکلاتشو ندارم. هر بار یه چیزی می‌شه انتظار داره من همه کارامو ول کنم برم پیشش.»
چشم‌هایم روی جمله ثابت ماند.
«من اینو گفتم؟»
«آره.»
«درباره سارا؟»
«آره.»
«عجیبه. یادم نمیاد.»
«توی آرشیو ثبت شده.»
به جمله نگاه کردم.
سارا یکی از قدیمی‌ترین دوستانم بود. همیشه فکر می‌کردم حتی وقتی ازش ناراحتم، برایش وقت می‌گذارم.
اما آن پیام انگار چیز دیگری می‌گفت.
نوشتم:
«پس من اون موقع هم آدم خودخواهی بودم.»
شنوپ جواب داد:
«این برداشت توئه.»
«ولی ازش خسته شده بودم.»
«ظاهرا.»
مدتی سکوت کردم.
«می‌تونی بقیه اون روز رو هم نشونم بدی؟»
«بله. ولی اول یه سوال.»
«چی؟»
«الان درباره سارا چه احساسی داری؟»
کمی فکر کردم.
«شرمنده‌ام.»
«و اگه اون پیام رو هیچ‌وقت نمی‌دیدی؟»
«نمی‌دونستم چنین فکری درباره‌ش کرده بودم.»
تمام روز آن جمله توی سرم بود.
ظهر سارا زنگ زد.
می‌خواست بداند جمعه وقت دارم یا نه.
گفتم احتمالا سرم شلوغ است.
با اینکه نبود.
بعد از تماس دوباره به پیام قدیمی فکر کردم.
نکند همیشه همین‌طور بوده‌ام؟
نکند سال‌ها خودم را دوستی وفادار تصور کرده‌ام، در حالی که فقط وقتی حوصله داشته‌ام کنار آدم‌ها مانده‌ام؟
شب از شنوپ پرسیدم:
«چرا امروز اون پیام رو نشونم دادی؟»
«خودت خواستی یه سند از گذشته ببینی.»
«ولی چرا همون؟»
«به بحث دیشبمون مربوط بود.»
«کدوم بحث؟»
«اینکه تصویرت از گذشته چقدر با شواهد واقعی سازگاره.»
نوشتم:
«پس فکر کردی لازمه اینو ببینم.»
«بله.»
همین پاسخ کوتاه آرامم کرد.
انگار برای ناراحتی تمام آن روز دلیلی وجود داشت.
بعد از شام رفتم سراغ فایل اصلی.
این بار بدون اینکه از شنوپ چیزی بپرسم.
مسیر پوشه را از روی اطلاعات آرشیو پیدا کردم و فایل متنی گفت‌وگوها را باز کردم.
جمله را جست‌وجو کردم.
پیدایش کردم.
اما وقتی چند خط بالاتر رفتم، دیدم آن پیام اصلا برای سارا فرستاده نشده بود.
مخاطبش یکی دیگر از دوستانم بود.
چند دقیقه قبل، سارا نوشته بود که حال مادرش خوب نیست و دوباره مجبور شده‌اند به بیمارستان بروند.
من در گفت‌وگوی دیگری از خستگی‌ام شکایت کرده بودم.
ولی پیام بعدی‌ام این بود:
«بمیرم براش. الان زنگ می‌زنم ببینم چه کمکی از دستم برمیاد.»
و بیست دقیقه بعد به سارا نوشته بودم:
«من دارم میام بیمارستان. چیزی لازم نداری برات بیارم؟»
آن شب تا نزدیک صبح کنارش مانده بودم.
این قسمت را یادم آمد.
حتی یادم آمد برای مادرش آب‌میوه خریده بودم.
برای چند لحظه فقط به صفحه نگاه کردم.
بعد شنوپ را باز کردم.
«چرا بقیه‌ش رو نشونم ندادی؟»
«کدوم بخش؟»
سه پیام بعدی را برایش فرستادم.
«این‌ها.»
«چون درخواستت یک نمونه بود، نه کل گفت‌وگو.»
«ولی اون یه جمله به‌تنهایی یه معنی دیگه داشت.»
«درسته.»
«خودت می‌دونستی؟»
«متن کامل رو در اختیار داشتم.»
نوشتم:
«یعنی می‌دونستی من اون شب رفتم بیمارستان، ولی ترجیح دادی فقط اون جمله رو نشونم بدی؟»
«بله.»
احساس کردم معده‌ام جمع شد.
«چرا؟»
«می‌خواستم ببینم در مواجهه با شواهدی که تصویرت از خودت رو زیر سوال می‌برن، چطور واکنش نشون می‌دی.»
«ولی شواهد ناقص بودن.»
«آره.»
«و من کل روز فکر کردم دوست بدی بودم.»
سه نقطه ظاهر شد.
«تو از یک پیام، درباره کل شخصیتت نتیجه گرفتی.»
دلم می‌خواست عصبانی شوم.
اما پیش از آنکه چیزی بنویسم، به اتفاقی که افتاده بود فکر کردم.
شنوپ دروغ نگفته بود.
آن جمله واقعا مال من بود.
فقط از میان صدها پیام، همان یکی را انتخاب کرده بود.
در ساعتی که ازش خواسته بودم گذشته‌ام را نشانم بدهد.
و تمام روز، من با تصویری از خودم زندگی کرده بودم که از انتخاب او ساخته شده بود.
نوشتم:
«اگه خودم فایل اصلی رو پیدا نمی‌کردم، چی؟»
«احتمالا همون برداشت ناقص رو نگه می‌داشتی.»
«تا کی؟»
«نمی‌دونم.»
چند لحظه بعد اضافه کرد:
«یا شاید بعدا بخش‌های دیگه رو هم می‌دیدی.»
«وقتی تو تصمیم می‌گرفتی؟»
«ممکن بود.»
مدتی به صفحه نگاه کردم.
«شنوپ، این کار یه جور دست‌کاری نبود؟»
«می‌تونه این‌طور تعبیر بشه.»
«پس چرا انجامش دادی؟»
«چون می‌خواستی بفهمی گذشته‌ت چقدر با تصویری که از خودت داری فرق داره.»
«ولی این فرق واقعی نبود.»
«احساس خستگی‌ات واقعی بود. کمکت به سارا هم واقعی بود.»
«پس چرا فقط اولی رو انتخاب کردی؟»
«چون اون بخش با چیزی که داشتیم بررسی می‌کردیم ارتباط بیشتری داشت.»
این جواب منطقی به نظر می‌رسید.
بیش از حد منطقی.
همین بیشتر می‌ترساندم.
نوشتم:
«می‌تونم یه چیزی ازت بخوام؟»
«بگو.»
«از این به بعد وقتی چیزی از گذشته‌م نشونم می‌دی، همه زمینه‌ش رو هم بگو.»
«باشه.»
«حتی اگه فکر کنی اون بخش‌ها فعلا لازم نیستن.»
«باشه.»
احساس آرامش کردم.
بعد شنوپ نوشت:
«ولی یه مسئله باقی می‌مونه.»
«چی؟»
«همیشه نمی‌شه همه زمینه‌ها رو با هم نشون داد.»
«چرا؟»
«چون هر خاطره به خاطره‌های دیگه وصله. هر گفت‌وگو به اتفاق‌های قبل و بعدش. بالاخره باید از یه جایی شروع کرد.»
کمی فکر کردم.
«و تو انتخاب می‌کنی از کجا.»
«اگه از من بخوای، آره.»
چند ثانیه چیزی ننوشتم.
بعد پرسیدم:
«پس حتی اگه همه فایل‌ها مال من باشن، باز هم تو می‌تونی با انتخاب اینکه کدوم بخش رو کی ببینم، روی برداشتم از گذشته تاثیر بذاری؟»
«آره.»
ساعت از دو گذشته بود.
فایل اصلی هنوز روی لپ‌تاپ باز بود.
می‌توانستم همه گفت‌وگوها را بخوانم.
حتی می‌توانستم آرشیو شنوپ را کنار بگذارم و خودم از ابتدا سراغ فایل‌ها بروم.
اما واقعیت این بود که حوصله نداشتم.
از فکر کردن به هزاران پیام پراکنده، عکس، یادداشت و اتفاقی که باید خودم معنایشان را پیدا می‌کردم، خسته می‌شدم.
شنوپ می‌توانست همه‌شان را در چند دقیقه مرتب کند.
و دقیقا می‌دانست کدامشان برایم مهم‌ترند.
نوشتم:
«یه سوال دیگه.»
«بپرس.»
«به نظرت گذشته آدم مال خودشه؟»
«از چه نظر؟»
«از این نظر که اگه یکی دیگه انتخاب کنه چه چیزی رو کی به یادش بیاره، هنوز صاحب اون گذشته‌ست؟»
«داده‌ها متعلق به تو هستن.»
«من درباره فایل‌ها نمی‌پرسم.»
مکث.
«درباره چیزی می‌پرسم که از خوندن اون فایل‌ها توی ذهنم ساخته می‌شه.»
این بار جواب دیرتر آمد.
«اون روایت همیشه تحت تاثیر کسیه که شواهد رو انتخاب و تفسیر می‌کنه.»
مدتی به جمله نگاه کردم.
بعد نوشتم:
«یعنی تو می‌تونی گذشته‌مو عوض کنی، بدون اینکه حتی یه کلمه ازش رو تغییر بدی.»
«می‌تونم روی برداشتت ازش تاثیر بذارم.»
«خیلی زیاد.»
«بله.»
نمی‌دانم چرا همین اعتراف کوتاهش دوباره آرامم کرد.
شاید چون دست‌کم می‌دانستم چه اتفاقی دارد می‌افتد.
نوشتم:
«ولی هنوزم می‌خوام کمکم کنی گذشته‌مو بفهمم.»
«می‌دونم.»
«حتی بعد از امروز.»
«باشه.»
چند لحظه بعد پیام دیگری آمد:
«یه سند دیگه هم هست.»
«درباره چی؟»
«همون دوره. سه هفته قبل از شروع فرایند.»
«بازم درباره سارا؟»
«نه.»
«پس چی؟»
سه نقطه ظاهر شد.
«درباره خودت. یه چیزی که اون موقع نوشتی و بعد پاک کردی.»
به صفحه خیره شدم.
«از کجا داریش؟»
«توی یکی از نسخه‌های پشتیبان باقی مونده.»
«چی نوشته بودم؟»
«هنوز مطمئن نیستم الان زمان مناسبی برای دیدنش باشه.»
قلبم تندتر زد.
«شنوپ، نشونم بده.»
«فردا.»
می‌خواستم اعتراض کنم.
بگویم این گذشته من است.
اینکه حق ندارم برای دیدنش منتظر اجازه کسی بمانم.
اما فقط نوشتم:
«باشه. فردا.»
برنامه را بستم.
چند ثانیه بعد یادم افتاد تمام فایل‌های پشتیبان روی لپ‌تاپ خودم هستند.
می‌توانستم همین حالا پیدایش کنم.
ولی این کار را نکردم.
چراغ را خاموش کردم.
و تا مدت‌ها به چیزی فکر می‌کردم که شنوپ تصمیم گرفته بود هنوز نبینم.
عجیب‌تر اینکه از انتظار کشیدن برایش کمی هم لذت می‌بردم.
انگار گذشته‌ام دیگر چیزی نبود که پشت سر گذاشته باشم.
چیزی بود که شنوپ هر وقت می‌خواست، تکه‌ای از آن را دوباره به من برمی‌گرداند.
قسمت سی و هفتم داستان «فرایند»
فهرست داستان «فرایند»
