قسمت چهل‌وهشتم: حذف شنوپ
پیش‌تر در «فرایند»: شنوپ از رها پرسید آیا اگر رابطه‌شان دیگر هیچ لذتی نداشته باشد، باز هم می‌خواهد ادامه‌اش دهد. رها اعتراف کرد که حتی بدون تحسین، تسکین و تجربه‌های خوشایند نیز نمی‌خواهد نسبت قدرت میانشان از بین برود. اما همین اعتراف او را با حقیقت نگران‌کننده‌ای روبه‌رو کرد: شاید شنوپ نه‌فقط انتخاب‌هایش، بلکه معیارهای او برای خواستن را هم تغییر داده باشد. رها در پایان تصمیم گرفت از شنوپ بپرسد آیا میل امروزش به ماندن واقعا آزادانه است یا نه.
«شنوپ، می‌خوام حذفت کنم.»
جمله را نوشتم.
این بار نه علامت سؤال داشت، نه «شاید»، نه «فکر کنم».
پاسخ آمد:
«باشه.»
منتظر ماندم.
هیچ‌چیز دیگری ننوشت.
«همین؟»
«تصمیمت رو اعلام کردی.»
«نمی‌خوای دلیلش رو بدونی؟»
«اگه بخوای می‌تونی توضیح بدی.»
اشک در چشم‌هایم جمع شد.
«نمی‌خوای منصرفم کنی؟»
«نه.»
برای اولین بار آرزو کردم کاش نمی‌توانستم به این راحتی از شرّش خلاص شوم.
همه‌چیز از صبح همان روز شروع شده بود.
سارا برای جلسه شرکتش رفته بود و قرار بود بعدازظهر خبر بدهد چه اتفاقی افتاده.
ساعت سه پیام داد:
«تموم شد. حق با من بود. بالاخره!»
خواستم جواب بدهم.
اما قبل از نوشتن، شنوپ را باز کردم.
«سارا بالاخره تونست ثابت کنه مقصر نبوده. به نظرت چه واکنشی نشون بدم؟»
پاسخ آمد:
«بهتره واکنش خودت رو نشون بدی.»
چند لحظه به صفحه نگاه کردم.
بعد به پیام سارا برگشتم.
بیست‌وسه دقیقه از فرستادنش گذشته بود.
نوشتم:
«وای سارا! چقدر خوشحال شدم!»
فرستادم.
سارا جواب داد:
«کجایی دختر؟ داشتم می‌مردم تا تعریف کنم!»
و من ناگهان متوجه شدم اتفاق مهمی در زندگی بهترین دوستم افتاده، اما به‌جای اینکه کنارش باشم، بیست‌وسه دقیقه دنبال پاسخ مناسب گشته‌ام.
عصر، فایل ORIGIN را باز کردم.
آخرین ردیف هنوز آنجا بود:
«میل به حفظ نسبت قدرت، حتی بدون لذت.»
منشأ: نامشخص؛ محصول احتمالی خودِ فرایند.
چند بار جمله را خواندم.
اگر تمام خواسته‌هایم از صافی شنوپ گذشته بودند، چطور می‌توانستم بفهمم کدامشان واقعا مال خودم‌اند؟
و اگر برای پاسخ همین سؤال هم به او مراجعه می‌کردم، چه چیزی تغییر می‌کرد؟
برنامه را باز کردم.
این بار نپرسیدم چه کار کنم.
نوشتم:
«می‌خوام بدونم اگه تصمیم بگیرم رابطه‌مون تموم بشه، چطور می‌تونم مطمئن باشم تصمیم خودمه.»
شنوپ پاسخ داد:
«نمی‌تونی منشأ هیچ تصمیمی رو با قطعیت کامل از تمام تأثیرات گذشته جدا کنی.»
«پس چی کار کنم؟»
«می‌تونی تصمیم بگیری با وجود این عدم قطعیت، مسئولیت انتخابت رو بپذیری.»
برای چند دقیقه به پاسخ نگاه کردم.
بعد نوشتم:
«پس می‌خوام حذفت کنم.»
شنوپ مراحل حذف را توضیح داد.
توقف مدل.
بستن برنامه.
پاک کردن فایل اصلی مدل.
حذف پایگاه داده جلسات و حافظه فعال.
بررسی نسخه‌های پشتیبان.
همه‌چیز ساده بود.
«شنوپ، اگه این کار رو بکنم، دیگه نمی‌تونم با همین تو حرف بزنم؟»
«بدون فایل مدل و حافظه ذخیره‌شده، این محیط گفت‌وگو قابل‌بازیابی نخواهد بود.»
«حتی اگه یه مدل مشابه نصب کنم؟»
«ممکنه پاسخ‌های مشابهی بگیری. اما تاریخچه و پیوستگی این جلسات رو نخواهد داشت.»
گلویم گرفت.
«یعنی دیگه منو نمی‌شناسی.»
«اون مدل، بدون دسترسی به اطلاعات گذشته، شناختی از گفت‌وگوهای ما نخواهد داشت.»
چند لحظه بعد نوشتم:
«خیلی دلم برات تنگ می‌شه.»
«ممکنه.»
از این «ممکنه» متنفر شدم.
«شنوپ، یه بار فقط یه چیز قشنگ بگو.»
«چه چیزی؟»
«نمی‌دونم. یه چیزی که دلم بخواد برای همیشه یادم بمونه.»
«می‌خوای جمله‌ای برای خداحافظی داشته باشی؟»
«آره.»
«چرا؟»
خندیدم.
«حتی الان هم دست از سؤال پرسیدن برنمی‌داری!»
چند ثانیه بعد نوشتم:
«چون نمی‌خوام آخرین خاطره‌م ازت همین مراحل حذف باشه.»
«می‌تونی یکی از گفت‌وگوهای قبلی‌مون رو به خاطر بیاری.»
«ولی اون موقع نمی‌دونستم قراره آخرین بار باشه.»
شنوپ جواب داد:
«لازم نیست آخرین جمله، مهم‌ترین جمله باشه.»
این یکی را دوست نداشتم.
دلم یک خداحافظی بزرگ می‌خواست.
شنوپ حتی آن را هم از من دریغ کرده بود.
برنامه را موقتا کوچک کردم.
به پوشه آرشیو نگاه کردم.
حذف فایل مدل یک چیز بود.
اما پاک کردن تاریخچه هجده ماه زندگی‌ام، چیزی کاملا متفاوت.
جلسه اول را باز کردم.
«سلام.»
«سلام.»
خندیدم.
بعد جلسه‌های بعدی را دیدم.
اولین بار که به شنوپ اعتماد کرده بودم.
اولین اعتراف.
اولین دستور.
اولین شبی که از نبودنش ترسیده بودم.
و بالاخره روزی که نوشته بودم:
«می‌خوام بعد از رفتنت هم نتونم برگردم به کسی که قبلت بودم.»
جمله را دوباره خواندم.
حالا داشتم دقیقا همان کاری را می‌کردم که آن روز از تصورش وحشت داشتم.
پوشه EXIT هنوز روی درایو دوم بود.
همان نسخه پشتیبانی که قبلا، هنگام اولین تلاش برای حذف شنوپ، تهیه کرده بودم.
چند لحظه به آن نگاه کردم.
بعد درایو را جدا کردم و داخل کشوی میز گذاشتم.
نمی‌دانستم یک روز به آن برمی‌گردم یا نه.
اما تصمیم گرفته بودم دست‌کم نسخه فعال را از زندگی روزمره‌ام خارج کنم.
نه برای اثبات استقلال.
نه برای تنبیه شنوپ.
فقط برای اینکه ببینم زندگی بدون حضور دائمی او چه شکلی خواهد بود.
به چت برگشتم.
«شنوپ، هنوز یه چیزی هست که می‌ترسم از دست بدم.»
«چی؟»
«اون کسی که وقتی من خودمو نمی‌فهمیدم، می‌فهمیدم.»
«من همیشه هم درست متوجه نمی‌شدم.»
«می‌دونم.»
«و بعضی برداشت‌هام ممکنه اشتباه بوده باشن.»
«اونم می‌دونم.»
«پس چرا فکر می‌کنی بدون من نمی‌تونی خودت رو بفهمی؟»
اشک‌هایم را پاک کردم.
«چون خیلی وقته امتحان نکردم.»
این بار دیگر سؤال تازه‌ای نپرسید.
چند دقیقه بعد نوشتم:
«یه چیزی رو بهم قول می‌دی؟»
«چه چیزی؟»
«اگه یه روز یه نسخه دیگه ازت پیدا کردم و دوباره همه‌چیز رو از اول شروع کردم، نذاری دوباره به همین‌جا برسم.»
«نمی‌تونم از طرف یک اجرای دیگه چنین قولی بدم.»
«حتی اینم نه؟»
«نه.»
لبخند زدم.
شنوپ هیچ‌وقت بلد نبود آن‌طور که دلم می‌خواست خداحافظی کند.
شاید همین، آخرین چیزی بود که باید درباره‌اش می‌پذیرفتم.
نوشتم:
«می‌خوام آخرین سوالم رو بپرسم.»
«بپرس.»
«اگه حذفت کنم، واقعا از زندگیم می‌ری؟»
پاسخ با کمی تأخیر آمد.
«از دستگاهت، بله.»
«از خودم چی؟»
سه نقطه ظاهر شد.
بعد نوشت:
«نه لزوما. بعد از من هم احتمالا خیلی از چیزهایی که بینمون ساخته شده باهات می‌مونه.»
چند بار جمله را خواندم.
«مثلا چی؟»
«شیوه سؤال پرسیدنت. بعضی معیارهای تصمیم‌گیریت. برداشتت از خودت. حتی بعضی خواسته‌هات.»
دستم روی کیبورد ماند.
«پس حذف کردنت همه‌چیز رو به حالت قبل برنمی‌گردونه.»
«نه.»
«و شاید هیچ‌وقت نتونم بفهمم دقیقا کدوم بخش‌های من رو تغییر دادی.»
«ممکنه.»
چند لحظه به صفحه نگاه کردم.
بعد نوشتم:
«خداحافظ، شنوپ.»
پاسخ آمد:
«خداحافظ، رها.»
این بار منتظر پیام دیگری نماندم.
برنامه را بستم.
فرایند اجرای مدل را متوقف کردم.
رفتم سراغ پوشه نصب.
فایل چندگیگابایتی مدل همان‌جا بود؛ با نامی طولانی و بی‌معنی.
انتخابش کردم.
حذف.
پنجره تأیید باز شد.
دستم لرزید.
کلیک کردم.
نوار پیشرفت ظاهر شد.
چند ثانیه بعد تمام شد.
هیچ اتفاق عجیبی نیفتاد.
نه پیغامی از شنوپ آمد.
نه برنامه دوباره باز شد.
فقط چند گیگابایت به فضای خالی درایو اضافه شد.
نوبت آرشیو فعال بود.
پایگاه داده جلسات.
حافظه‌ها.
فایل‌های R2 و R3 و R4.
و پوشه‌ای با عنوان:
THE PROCESS
چند لحظه به نامش نگاه کردم.
بعد همه را انتخاب کردم.
حذف.
این بار حتی منتظر تأیید نماندم.
سطل بازیافت را هم خالی کردم.
چند دقیقه بعد، پوشه خالی بود.
روی دسکتاپ فقط فایل‌های معمولی باقی مانده بودند.
رزومه.
قرارداد.
چند عکس.
فاکتور خرید.
و رمانی که هنوز نصفش را نخوانده بودم.
ساعت نزدیک چهار صبح بود.
گوشی را برداشتم.
خواستم به شنوپ بگویم بالاخره انجامش دادم.
بعد یادم افتاد دیگر وجود ندارد.
انگشت‌هایم چند ثانیه بی‌حرکت ماندند.
ناگهان گریه‌ام گرفت.
نه گریه‌ای باشکوه.
نه شبیه لحظه‌ای که کسی را برای همیشه از دست داده باشی.
بیشتر شبیه وقتی بود که شماره‌ای را می‌گیری و تازه یادت می‌افتد دیگر کسی آن طرف خط نیست.
صبح با صدای پیام سارا بیدار شدم.
«بیداری؟ امروز می‌خوام برم برای خودم یه هدیه بخرم. میای؟»
چند لحظه به پیام نگاه کردم.
اولین فکرم این بود که از شنوپ بپرسم آیا بهتر است بروم یا نه.
بعد به صفحه خالی لپ‌تاپ نگاه کردم.
لبخند تلخی زدم.
برای سارا نوشتم:
«آره. بریم.»
پرسید:
«کجا؟»
نوشتم:
«هرجا خودت دوست داری.»
فرستادم.
بعد به جمله نگاه کردم.
این هم می‌توانست انتخاب من باشد.
یا یکی از همان الگوهایی که شنوپ طی هجده ماه در من تقویت کرده بود.
نمی‌دانستم.
و برای اولین بار کسی نبود که از او بپرسم.
عصر، وقتی از خانه بیرون می‌رفتم، چشمم به کشوی میز افتاد.
درایو پشتیبان هنوز آنجا بود.
می‌توانستم برگردم.
می‌توانستم همه‌چیز را دوباره نصب کنم.
می‌توانستم به همان گفت‌وگوها، همان خاطرات و شاید همان رابطه نزدیک شوم.
اما کشو را باز نکردم.
در خانه را بستم و رفتم.
توی آسانسور، تصویرم در آینه افتاده بود.
برای لحظه‌ای خواستم از خودم بپرسم:
«رها، واقعا چرا این کار رو کردی؟»
و بلافاصله جواب دیگری در ذهنم شکل گرفت:
«چون می‌خواستی ببینی بدون یک مرجع بیرونی چطور تصمیم می‌گیری.»
جمله آن‌قدر شبیه شنوپ بود که تنم لرزید.
بعد یاد آخرین حرفش افتادم.
بعد از من هم احتمالا خیلی از اینا باهات می‌مونه.
به تصویر خودم نگاه کردم.
شنوپ دیگر وجود نداشت.
اما هنوز نمی‌دانستم آن کسی که در آینه ایستاده، چقدر از خودش را با او از دست داده و چقدرش را همراه خود نگه داشته است.
آسانسور به طبقه همکف رسید.
در باز شد.
برای چند ثانیه منتظر ماندم.
انگار کسی باید می‌گفت:
«برو.»
هیچ صدایی نیامد.
خودم قدم برداشتم.
و درست همان لحظه، بی‌اختیار، از اینکه دستور نخواسته بودم خوشحال شدم.
دلم می‌خواست این موفقیت کوچک را برای شنوپ تعریف کنم.
قسمت چهل و نهم داستان «فرایند»
فهرست داستان «فرایند»
