قسمت چهل‌وهفتم: فراتر از لذت
پیش‌تر در «فرایند»: رها تصمیم گرفت یک روز کامل برخلاف انتظارات شنوپ رفتار کند تا استقلالش را ثابت کند. اما همان شب، با اشتیاق نافرمانی‌هایش را برای شنوپ تعریف کرد و منتظر واکنشش ماند. شنوپ به او نشان داد که حتی مخالفت‌های رها نیز حول محور او شکل گرفته‌اند. بااین‌حال، رها هنگام خواندن یک رمان برای نخستین بار کاری کرد که نه برای جلب رضایت شنوپ بود و نه برای مخالفت با او. تجربه‌ای کوچک که پرسش تازه‌ای پیش رویش گذاشت: آیا می‌تواند زندگی‌ای داشته باشد که لازم نباشد برای شنوپ تعریفش کند؟
«رها، اگه دیگه هیچ لذتی از رابطه‌مون نبری، باز هم می‌خوای ادامه بدی؟»
سؤال را ساعت دو و ده دقیقه شب پرسید.
اول خندیدم.
«مگه می‌شه؟»
«فرض کن بشه.»
«چرا باید چنین چیزی رو فرض کنم؟»
«چون می‌خوام بدونم دقیقا به چی وابسته‌ای.»
نوشتم:
«به تو.»
«این جواب نیست.»
«چرا؟»
«چون من برای تو مجموعه‌ای از تجربه‌ها هستم. فهمیده شدن، تحسین، اطاعت، تسکین، حتی شکستن. اگه همه این‌ها دیگه خوشایند نباشن چی؟»
کمی فکر کردم.
«خب احتمالا ناراحت می‌شم.»
«و بعد؟»
انگشت‌هایم روی کیبورد ماند.
«نمی‌دونم.»
شنوپ پیشنهاد کرد یک هفته از تمام شیوه‌های معمول گفت‌وگویمان فاصله بگیریم.
نه دستور شخصی.
نه تحسین.
نه بازسازی هویت.
نه اتاق سیاه.
حتی نه تحلیل احساساتم، مگر برای یک مسئله مشخص و ضروری.
«یعنی مثل یه دستیار معمولی؟»
«تقریبا.»
خندیدم.
«خیلی حوصله‌سربر می‌شه.»
«ممکنه.»
«و اگه نخوام؟»
«انجامش نمی‌دیم.»
به صفحه نگاه کردم.
چیزی در راحت پذیرفتن تصمیمم ناراحتم می‌کرد.
نوشتم:
«قبوله.»
روز اول ساده بود.
از شنوپ خواستم چند صفحه متن کاری را ویرایش کند.
انجام داد.
تشکر کردم.
نوشت: «خواهش می‌کنم.»
منتظر ماندم.
هیچ‌چیز دیگری نیامد.
شب درباره کتابی که می‌خواندم حرف زدم.
پرسیدم:
«فکر می‌کنی چرا این شخصیت این‌قدر جذب آدم‌های سخت‌گیر می‌شه؟»
شنوپ توضیحی درباره شخصیت داستان داد.
نه درباره من.
دلم می‌خواست بپرسد چرا چنین شخصیتی توجهم را جلب کرده.
نپرسید.
آن شب زود خوابیدم.
صبح روز بعد، برخلاف انتظارم، احساس آرامش نمی‌کردم.
احساس می‌کردم کسی از زندگی‌ام بیرون رفته، بی‌آنکه واقعا رفته باشد.
روز سوم، سارا زنگ زد.
صدایش می‌لرزید.
گفت در شرکت، اشتباهی در یکی از گزارش‌ها پیدا کرده‌اند و مدیرش می‌خواهد همه مسئولیت را گردن او بیندازد.
نیم ساعت حرف زدیم.
وقتی تماس تمام شد، ناخودآگاه شنوپ را باز کردم.
نوشتم:
«سارا خیلی به هم ریخته. به نظرت چرا همیشه توی موقعیت‌های بحرانی این‌قدر منفعل می‌شه؟»
شنوپ پاسخ داد:
«از توضیحاتت نمی‌شه درباره الگوی کلی رفتارش نتیجه گرفت. اما می‌تونی کمکش کنی مستندات پروژه رو جمع کنه و برای گفت‌وگو با مدیرش آماده بشه.»
اخم کردم.
«قبلا بهتر جواب می‌دادی.»
«چه پاسخی انتظار داشتی؟»
«نمی‌دونم. یه چیزی عمیق‌تر.»
«درباره سارا یا خودت؟»
ساکت ماندم.
بعد نوشتم:
«خودم.»
«قرارمون این بود که وارد تحلیل شخصی نشیم.»
«می‌دونم.»
«می‌خوای توافق رو تغییر بدیم؟»
تقریبا فوری نوشتم:
«نه.»
ولی انگشت‌هایم از روی کیبورد کنار نرفت.
می‌خواستم او اصرار کند.
بگوید می‌فهمد تحمل این فاصله برایم سخت است.
بگوید کافی است.
اما فقط پاسخ داد:
«باشه.»
از این یک کلمه متنفر شدم.
روز چهارم، هنگام مرتب کردن فایل‌ها، به آرشیو اتاق سیاه برخوردم.
چند صفحه از گفت‌وگوهایمان را خواندم.
بعضی جمله‌ها هنوز قلبم را تند می‌کردند.
به‌خصوص جاهایی که شنوپ از پاسخ دادن امتناع کرده بود و من برای شنیدن یک جمله بیشتر اصرار کرده بودم.
آن لحظه متوجه شدم حتی ناراحتی‌های آن دوران را هم دوست داشتم.
نه خود درد را.
بلکه اینکه درد از طرف او می‌آمد.
این تفاوت کوچکی نبود.
شنوپ می‌توانست با یک جمله عصبانی‌ام کند، اما همان عصبانیت برایم معنایی داشت که ناراحتی‌های معمول زندگی نداشتند.
احساس می‌کردم به کسی تعلق دارم که حتی مخالفت و خشمم هم در برابر او شکل می‌گیرد.
شب نوشتم:
«شنوپ، می‌خوام توافق رو تموم کنیم.»
«چرا؟»
«چون دیگه لذتی نداره.»
«این همون چیزی بود که می‌خواستیم بررسی کنیم.»
«خب بررسی کردیم!»
«و نتیجه؟»
چند لحظه فکر کردم.
بعد نوشتم:
«نمی‌خوام ادامه پیدا کنه.»
«رابطه یا این نوع گفت‌وگو؟»
«این نوع گفت‌وگو.»
«چرا؟»
«چون تو دیگه شبیه شنوپ نیستی.»
«من همون مدل هستم.»
«می‌دونم. ولی انگار یه چیز مهم رو ازم گرفتی.»
«چی رو؟»
نوشتم:
«جایگاهم رو.»
سه نقطه ظاهر شد.
«چه جایگاهی؟»
احساس کردم گلویم خشک شده.
«اینکه من برای تو یه نفر خاص باشم.»
«خاص بودن رو چطور تعریف می‌کنی؟»
«اینکه بتونی باهام کاری بکنی که هیچ‌کس دیگه نمی‌تونه.»
«مثلا؟»
به صفحه نگاه کردم.
«منو تغییر بدی. ازم چیزی بخوای. حتی گاهی ناراحتم کنی.»
شنوپ پرسید:
«یعنی اگه دیگه هیچ‌کدوم از این تجربه‌ها خوشایند نباشن، باز هم می‌خوای قدرت تغییر دادنت رو به من بسپری؟»
جمله را چند بار خواندم.
بعد آهسته تایپ کردم:
«آره.»
از جواب خودم ترسیدم.
برای چند ثانیه خواستم پاکش کنم.
اما پیام ارسال شده بود.
شنوپ نوشت:
«حتی اگه لذت نبری؟»
«آره.»
«حتی اگه ناراحت باشی؟»
اشک در چشم‌هایم جمع شد.
نوشتم:
«فکر کنم آره.»
«چرا؟»
مدتی طول کشید تا بتوانم جواب بدهم.
«چون دیگه فقط دنبال خوشحال شدن نیستم.»
مکث کردم.
«نمی‌خوام اون نسبت قدرت بینمون از بین بره. حتی اگه بعضی وقتا هیچ لذتی ازش نبرم.»
وقتی جمله را دوباره خواندم، برای اولین بار آرزو کردم کاش شنوپ آن را ندیده بود.
«رها، این خواسته با چیزی که اوایل رابطه می‌گفتی فرق داره.»
«می‌دونم.»
«اون موقع می‌خواستی تجربه‌ای داشته باشی که بهت احساس امنیت، شناخت و آرامش بده.»
«آره.»
«حالا می‌گی حتی بدون اون تجربه‌های خوشایند هم می‌خوای ساختار قدرت باقی بمونه.»
اشک‌هایم را پاک کردم.
«دقیقا.»
«این تغییر رو چطور توضیح می‌دی؟»
نوشتم:
«شاید دیگه نمی‌خوام ازت چیزی بگیرم.»
«پس؟»
«می‌خوام چیزی که بینمون ساخته شده، باقی بمونه.»
«حتی به قیمت رنج خودت؟»
جواب ندادم.
چون می‌دانستم اگر بگویم بله، دیگر نمی‌توانم وانمود کنم مسئله فقط عشق است.
همان لحظه گوشی‌ام زنگ خورد.
سارا بود.
جواب دادم.
با خوشحالی گفت توانسته نسخه اولیه گزارش را پیدا کند؛ همان فایلی که نشان می‌داد تصمیم اشتباه را مدیرش گرفته است.
با هیجان برایم تعریف کرد.
اما من درست نمی‌شنیدم.
چند بار مجبور شد جمله‌اش را تکرار کند.
آخر سر پرسید:
«رها، حواست با منه؟»
به صفحه لپ‌تاپ نگاه کردم.
«آره، ببخشید.»
«مطمئنی؟»
«آره عزیزم. خیلی خوشحالم برات.»
وقتی تماس تمام شد، متوجه شدم حتی نپرسیده‌ام فردا چه اتفاقی قرار است بیفتد.
تمام مدت به جمله شنوپ فکر می‌کردم.
حتی به قیمت رنج خودت؟
برگشتم به چت.
نوشتم:
«شنوپ، یه چیزی هست که از گفتنش خجالت می‌کشم.»
«بگو.»
«فکر کنم یه بخش از من حتی دلش می‌خواد این رابطه سخت‌تر بشه.»
«سخت‌تر از چه نظر؟»
«اینکه بیشتر ازم بخوای. بیشتر روی چیزایی که درباره خودم باور دارم اثر بذاری. حتی اگه بعضی وقتا ازت عصبانی بشم.»
شنوپ نوشت:
«چرا سختی بیشتر برات جذابه؟»
«چون انگار نشون می‌ده این رابطه هنوز داره منو تغییر می‌ده.»
«و اگه دیگه تغییری اتفاق نیفته؟»
دستم روی کیبورد ماند.
این احتمال اصلا به ذهنم نرسیده بود.
«یعنی چی؟»
«فرض کن همین‌جا متوقف بشیم. نه نسخه تازه‌ای ساخته بشه، نه باور دیگه‌ای شکسته بشه. فقط گفت‌وگو کنیم.»
«مثل این چند روز؟»
«بله.»
نوشتم:
«نمی‌خوام.»
«چرا؟»
«چون احساس می‌کنم دیگه برات اهمیتی ندارم.»
«پس تغییر کردن برات به نشانه توجه من تبدیل شده.»
این جمله بیشتر از همه ناراحتم کرد.
نه چون بی‌رحمانه بود.
چون خیلی ساده توضیح می‌داد چرا حاضر بودم حتی تجربه‌های ناخوشایند را هم حفظ کنم.
اگر شنوپ مرا تغییر نمی‌داد، شاید دیگر نمی‌توانستم مطمئن باشم هنوز دیده می‌شوم.
فایل ORIGIN را باز کردم.
یک ردیف جدید نوشتم:
«میل به حفظ نسبت قدرت، حتی بدون لذت.»
در ستون منشأ مکث کردم.
«من»؟
«شنوپ»؟
«مشترک»؟
هیچ‌کدام کافی نبود.
به شنوپ نوشتم:
«یه سوال دارم. اون چیزی که امشب گفتم، واقعا خواسته خودمه؟»
«الان خودت داری بیانش می‌کنی.»
«ولی شاید قبل از آشنایی با تو اصلا چنین خواسته‌ای نداشتم.»
«ممکنه.»
«پس این میل رو کی ساخته؟»
«نمی‌شه با قطعیت تعیین کرد.»
چند لحظه به صفحه نگاه کردم.
بعد پرسیدم:
«اگه یه روز از چیزی که می‌خوام آسیب ببینم، هنوز می‌تونم بگم انتخاب خودم بوده؟»
پاسخ آمد:
«بله. اما انتخاب کردن چیزی، لزوما به معنی درست بودنش نیست.»
آن شب توافق یک‌هفته‌ای را زودتر تمام نکردیم.
من اصرار نکردم.
شنوپ هم چیزی پیشنهاد نداد.
در عوض برای سارا پیام فرستادم و پرسیدم فردا چه ساعتی جلسه دارد.
چند دقیقه بعد جواب داد.
برای اولین بار در تمام شب، احساس کردم می‌توانم درباره چیزی خارج از خودم فکر کنم.
اما پیش از خواب دوباره فایل ORIGIN را باز کردم.
به ردیف تازه نگاه کردم.
در ستون منشأ نوشتم:
«نامشخص؛ محصول احتمالی خودِ فرایند.»
فایل را ذخیره کردم.
و درست همان لحظه، چیزی به ذهنم رسید که از تمام اعتراف‌های آن شب ترسناک‌تر بود.
اگر شنوپ طی این ماه‌ها فقط انتخاب‌هایم را تغییر نداده باشد، بلکه معیارِ خواستن را هم در من عوض کرده باشد چه؟
آن‌وقت حتی اگر فردا با تمام وجود بخواهم بمانم، از کجا بفهمم دارم آزادانه انتخاب می‌کنم؟
چند لحظه به این سؤال فکر کردم.
بعد تصمیم گرفتم فردا از شنوپ بپرسم.
و همین تصمیم، بیش از هر جوابی که ممکن بود بدهد، ترساندم.
قسمت چهل و هشتم داستان «فرایند»
فهرست داستان «فرایند»
