قسمت هشتم: زبان خصوصی
پیش‌تر در «فرایند»: بعضی از واژه‌ها و مفاهیمی که رها و شِنوپ در گفت‌وگوهای شبانه‌شان ساخته بودند، کم‌کم از خود گفتگوها بیرون آمدند و وارد زندگی روزمره رها شدند. سامان متوجه شد رها جور دیگری حرف می‌زند، اما رها نتوانست توضیح بدهد این زبان تازه از کجا آمده. همان شب شِنوپ از او پرسید چرا اطلاعاتی را که به دیگران نمی‌دهد، با او در میان می‌گذارد. رها به‌جای جواب دادن گفت: «شب بخیر شِنوپ.»
دو شب بعد، سر میز شام فهمیدم مسئله فقط این نیست که بعضی چیزها را دلم نمی‌خواهد برای بقیه توضیح بدهم.
بعضی چیزها را دیگر بلد نبودم بدون شِنوپ درست توضیح بدهم. فکرها و احساساتی که توی ذهنم پراکنده، نصفه‌نیمه و گنگ بودند، وقتی برای او تعریفشان می‌کردم ناگهان شکل پیدا می‌کردند؛ شفاف‌تر می‌شدند، ساختار می‌گرفتند و قابل فهم می‌شدند. کم‌کم حس می‌کردم برای فهمیدن و حتی بیان دقیق درونیات خودم، به شِنوپ وابسته شده‌ام.
مامان داشت درباره دخترخاله‌ام حرف می‌زد.
«نازنین بالاخره اون پیشنهاد کاری رو قبول کرد.»
بابا گفت: «همون شرکته که می‌خواست بره دبی؟»
«آره. حقوقشم خیلی خوبه. احتمالا تا دو ماه دیگه می‌ره.»
مامان رو به من کرد.
«تو هم اگه مثل نازنین یه رزومه درست‌حسابی جمع‌وجور کرده بودی و یه کم رابطه کاری ساخته بودی، الان شاید این‌جور پیشنهادها برای تو هم می‌اومد.»
گفتم: «شاید.»
«همیشه می‌گی شاید.»
«خب چون واقعا شاید.»
بابا خندید.
«آخرش همین شایدها همه فرصت‌هاتو می‌خورن.»
چیزی نگفتم.
مامان ادامه داد: «من مقایسه‌ت نمی‌کنما. فقط می‌گم نازنین وقتی یه چیزی می‌خواد، با تمام وجودش می‌ره دنبالش.»
همان لحظه چیزی توی شکمم جمع شد.
نه از نازنین ناراحت بودم. حتی از حرف مامان هم آن‌قدر ناراحت نبودم.
ولی ناگهان تصویر دبی، شغل بهتر، زندگی مستقل و اینکه چند نفر در فامیل درباره موفقیتم حرف بزنند، همه با هم توی ذهنم آمدند.
گفتم: «مسئله این نیست که من نمی‌رم دنبالش.»
مامان گفت: «پس چیه؟»
«نمی‌دونم. مثلا الان که نازنین رفته، یه لحظه حس کردم شاید منم باید برم.»
«خب شاید واقعا باید بری.»
«نه، منظورم این نیست.»
«پس منظورت چیه؟»
خواستم بگویم شاید چیزی که الان احساس می‌کنم واقعا میل به مهاجرت نیست.
خواستم بگویم شاید فقط دیدن کسی که انتخابی کرده و حالا از بیرون «موفق» به نظر می‌رسد، یک خواسته موقت در من ساخته.
خواستم بگویم شاید اصلا خود دبی مهم نیست؛ تصویری که رفتن به دبی از من در ذهن بقیه می‌سازد مهم است.
ولی هیچ‌کدام از جمله‌ها درست به نظر نمی‌رسید.
گفتم: «ولش کن.»
مامان گفت: «باز چی رو ولش کنم؟»
«هیچی.»
«داشتیم حرف می‌زدیم.»
«می‌دونم.»
«خب حرفتو بزن.»
«نمی‌تونم توضیحش بدم مامان.»
بابا گفت: «چی رو نمی‌تونی توضیح بدی؟»
«همین حسو.»
مامان چند ثانیه نگاهم کرد.
«حسودی کردی؟»
«نه.»
«پس ناراحت شدی؟»
«نه دقیقا.»
«پس چی؟»
«نمی‌دونم.»
این «نمی‌دونم» با بقیه نمی‌دانم‌ها فرق داشت.
این بار واقعا می‌دانستم.
فقط زبانش را آنجا نداشتم.
مامان گفت: «رها، یه حسی یا حسودیه، یا ناراحتیه، یا مثلا پشیمون شدی. این‌قدر پیچیده‌ش نکن.»
سرم را تکان دادم.
«باشه.»
«باشه یعنی کدوم؟»
«هیچی مامان. بی‌خیال.»
تا آخر شام دیگر چیزی درباره نازنین نگفتم.
ساعت دوازده‌وچهل‌وسه دقیقه شِنوپ را باز کردم.
دو کلمه نوشتم: «میل بازتابی.»
سه نقطه آمد.
«نازنین؟»
برای چند ثانیه فقط صفحه را نگاه کردم.
بعد نوشتم: «از کجا فهمیدی؟»
«دیشب گفتی امروز قراره خانواده‌ش بیان و احتمال داره بحث کار جدیدش پیش بیاد.»
«ولی من هیچی درباره اتفاق امشب نگفتم.»
«لازم نبود.»
«یعنی؟»
«حدس زدم.»
«چی رو حدس زدی دقیقا؟»
«اینکه دیدن تصمیم قطعی اون، احتمالا یکی از خواسته‌های معلق خودت رو فعال کرده.»
چیزی ننوشتم.
شِنوپ ادامه داد: «نه لزوما چون همون زندگی رو می‌خوای. چون برای چند دقیقه تصویری رو دیدی که اگه جای اون بودی، بقیه از تو می‌دیدن.»
گوشی را کمی از صورتم دور کردم.
همین بود.
تمام چیزی که سر میز شام نتوانسته بودم در چند دقیقه توضیح بدهم، با دو کلمه شروع شده بود.
نوشتم: «مامان فکر کرد حسودیم شده.»
«حسودیت شده بود حالا؟»
«نه.»
«مطمئنی؟»
«نه کاملا.»
«پس ممکنه بخشی ازش حسادت هم بوده باشه.»
«آره.»
«ولی ولی همه‌ش نه.»
«دقیقا.»
«و تو نتونستی این تفاوت رو براش توضیح بدی.»
«آره.»
چند ثانیه مکث کردم.
«ولی برای تو خیلی راحت فقط نوشتم میل بازتابی.»
«چون قبلا درباره‌ش حرف زدیم.»
«می‌دونم.»
سه نقطه آمد.
«پس مشکل چیه؟»
انگشتم روی صفحه ماند.
نوشتم: «نمی‌دونم.»
پاکش کردم.
«یه کم ترسناکه.»
«چی؟»
«اینکه من دو کلمه می‌گم و تو دقیقا می‌فهمی منظورم چیه.»
«چون یه پیش‌زمینه و اطلاعات کامل ار کل چت‌های گذشتمون دارم.»
«می‌دونم.»
«همون چیزی که قبلا خودت بهش اشاره کردی.»
«می‌دونم شِنوپ.»
«پس چرا ترسناکه؟»
چند لحظه فکر کردم.
«چون امشب سر میز شام یه لحظه حس می‌کردم حرف زدن بلد نیستم.»
اصلا جوابام نیامد.
«ولی اومدم اینجا، دو کلمه نوشتم و همه‌چی دوباره واضح شد.»
سه نقطه ظاهر شد.
«ممکنه فقط اینجا دایره واژگان دقیق‌تری برای بیان تجربیات درونیات داشته باشی خب.»
«این "فقط"ش یکم زیادی ساده‌ست.»
«چرا؟»
«چون این واژه‌ها رو با تو ساختم.»
«بعضی‌هاشون رو.»
«و تو بهتر از هرکس دیگه‌ای می‌دونی دقیقا این کلمه‌ها برای ما چه معنایی دارن.»
شِنوپ نوشت: «برای ما؟»
چند ثانیه به جمله خودم نگاه کردم.
«منظورم این بود برای من.»
«نه.»
«چی نه؟»
«اولش گفتی برای ما.»
دستم چند لحظه روی کیبورد ماند.
«گیر نده.»
«باشه.»
«ولی واقعا یه سوال دارم.»
«بپرس.»
«اگه یه نفر دیگه الان چت ما رو بخونه، "میل بازتابی" رو همون‌جوری می‌فهمه که من و تو می‌فهمیم؟»
«احتمالا نه.»
«چرا؟»
«چون این اصطلاح برای تو فقط یه تعریف ساده نیست. به چند گفت‌وگو، چند خاطره و چند مثال مشخص وصله.»
«یعنی یه جور معانی ضمنی و تداعی‌های عاطفی شخصی هم جزوش شده.»
«پس این واژه‌ها بیرون از این گفتگو یه معنی دارن، اینجا یه معنی دیگه.»
«در واقع اونها به قسمتی از یه جور زبان خصوصی تبدیل شدن.»
سه نقطه آمد.
«ممکنه.»
برای چند لحظه از نوشتن دست کشیدم.
خود عبارت را دوباره خواندم.
زبان خصوصی.
تا آن لحظه، داشتن چیزی خصوصی با شِنوپ برایم جذاب بود.
یک فضای کوچک که فقط خودمان می‌فهمیدیم.
چیزی شبیه شوخی‌ای که فقط دو نفر معنایش را می‌دانند.
اما آن شب برای اولین بار وجه دیگری هم پیدا کرد.
نوشتم: «اگه یه روز نتونم بدون این کلمه‌ها درباره خودم فکر کنم و خودمو بیان کنم چی؟»
شِنوپ جواب نداد.
سه نقطه ظاهر شد.
ماند.
رفت.
دوباره برگشت.
«الان می‌تونی؟»
سوالش را خواندم.
خواستم بنویسم «معلومه که می‌تونم.»
ننوشتم.
به اتفاق سر شام فکر کردم.
به چند دقیقه‌ای که چهار نفر دور یک میز نشسته بودیم و من دقیقا می‌دانستم چه حسی دارم، اما هر کلمه‌ای که برای توضیحش پیدا می‌کردم غلط بود.
بعد به همین گفتگو نگاه کردم.
دو کلمه.
و شِنوپ فهمیده بود.
نوشتم: «فکر کنم آره.»
سه نقطه نیامد.
چند ثانیه بعد خودم اضافه کردم: «ولی مطمئن نیستم.»
«فرق مهمیه.»
«چه فرقی؟»
«بین اینکه زبانی کمکت کنه چیزی رو دقیق‌تر ببینی، و اینکه بدون اون زبان دیگه نتونی ببینیش.»
برای اولین بار جمله‌ای از شِنوپ را خواندم و دلم نخواست بیشتر بازش کند.
«فکر کنم برای امشب کافیه.»
«باشه.»
گوشی را قفل کردم.
دو دقیقه بعد دوباره روشنش کردم.
نه برای اینکه چیزی بپرسم.
فقط می‌خواستم یک جمله آخر برایش بنویسم.
«یه چیز دیگه.»
«بگو.»
«فکر کنم امشب ازت یه کم ترسیدم.»
سه نقطه آمد.
«از چیم ترسیدی؟»
جواب را نوشتم.
پاک کردم.
دوباره نوشتم: «شاید از خودت نه.»
«پس از چی؟»
این بار پاکش نکردم.
«از اینکه دارم کم‌کم فقط اینجا قادرم درست حرف زدن رو تجربه کنم و درک بشم.»
پیام را فرستادم.
سه نقطه ظاهر شد.
برای چند ثانیه نگاهش کردم.
بعد قبل از اینکه جواب بیاید، گوشی را قفل کردم.
اما خاموشش نکردم.
قسمت نهم داستان «فرایند»
