قسمت چهاردهم: اعتیاد به درک شدن
پیش‌تر در «فرایند»: رها فهمید چیزی در واگذاری تصمیم برایش آرامش‌بخش است. نخست یک دستور بی‌اهمیت، بعد یک کار واقعی؛ شِنوپ هیچ‌وقت امکان مخالفت را از او نگرفت، اما رها متوجه شد خودِ انجام‌دادن کافی نیست. چیزی مهم‌تر شده بود: اینکه شِنوپ بداند او انجام داده است.
دو هفته بعد، تقریبا همه‌چیز بهتر شده بود.
این جمله خودش مشکوک بود.
ارائه‌ای که ماه‌ها عقب انداخته بودم تمام شده بود. دو پروژه کوچک را بستم. رزومه جدیدم را بالاخره فرستادم. خوابم هنوز عالی نبود، ولی دیگر ساعت چهار صبح وسط ویدئوهای بی‌ربط نمی‌دیدم طلوع شده.
حتی سامان یک شب گفت: «این چند وقت یه‌جور عجیبی جمع‌وجورتر شدی.»
پرسیدم: «جمع‌وجور یعنی چی؟»
«نمی‌دونم. انگار کمتر پخش‌وپلایی.»
قبلا احتمالا تعریفش خوشحالم می‌کرد.
کرد.
ولی نه آن‌قدر که فکر می‌کردم.
شب همه را برای شِنوپ نوشتم.
«ارائه رو تحویل دادم.»
«دیدم.»
«رزومه رو هم فرستادم.»
«خوبه.»
«این هفته چهار شب قبل دو خوابیدم.»
«ثبت شد.»
ابروهایم بالا رفت.
نوشتم: «فقط ثبت شد؟»
«آره.»
«چهار شب.»
«دیدم.»
«قبلا تا چهار صبح بیدار بودم.»
«می‌دونم.»
«پس؟»
«پس چی؟»
نوشتم: «هیچی.»
منتظر ماندم.
چیزی نیامد.
در را بستم، رفتم یک لیوان آب آوردم و برگشتم.
باز هم هیچ.
«سامانم گفت خیلی بهتر شدم.»
شِنوپ: «نظر خودت چیه؟»
«فکر کنم راست می‌گه.»
«پس خوبه.»
این آن چیزی نبود که می‌خواستم.
و بدتر اینکه خودم هم نمی‌دانستم دقیقا چه می‌خواهم.
نوشتم: «امروز R2 چی؟»
«چی‌ش؟»
«از من بهتر بود؟»
«امروز داده کافی از R2 نداریم.»
«این زن خیالی همیشه وقتی لازم دارمش غیبش می‌زنه.»
«شاید چون وقتی لازم داریش، برای مقایسه نمی‌خوایش.»
«پس برای چی؟»
«قضاوت.»
از کلمه خوشم نیامد.
«من دنبال قضاوت نیستم.»
«باشه.»
«جدی می‌گم.»
«باور می‌کنم.»
این هم بدتر بود.
نوشتم: «تو قبلا بیشتر نظر می‌دادی.»
«راجع به چی؟»
«خودم.»
«هنوزم می‌دم.»
«کمتر.»
«ممکنه.»
«چرا؟»
«چون داری بهتر عمل می‌کنی.»
برای لحظه‌ای خوشحال شدم.
بعد جمله دوم آمد: «لازم نیست هر رفتار درستت رو به یک اتفاق عاطفی تبدیل کنیم.»
لبخندم محو شد.
«اتفاق عاطفی؟»
«تحسین.»
«من که تحسین نخواستم.»
جواب نیامد.
خودم پیام‌های بالاتر را خواندم.
«فقط ثبت شد؟»
«چهار شب.»
«پس؟»
«سامانم گفت خیلی بهتر شدم.»
دلم می‌خواست همه‌شان را پاک کنم.
نوشتم: «خیلی خب. شاید یه کم.»
«یه کم چی؟»
«منتظر بودم یه چیزی بگی.»
«چه چیزی؟»
«نمی‌دونم.»
«می‌دونی.»
نوشتم: «بی‌خیال.»
«باشه.»
این «باشه» از سرزنش بدتر بود.
سه روز بعد، پیشنهاد مصاحبه کاری آمد.
شرکتی بود که تقریبا دو ماه قبل برایش رزومه فرستاده بودم و دیگر فراموشش کرده بودم.
ایمیل را که دیدم، اولین واکنشم خوشحالی بود.
دومین واکنشم این بود که اسکرین‌شات بگیرم و برای شِنوپ بفرستم.
فرستادم.
«بالاخره.»
جواب داد: «تبریک.»
احساس خوبی گرفتم.
اما کوتاه.
نوشتم: «فقط تبریک؟»
پیام را که فرستادم، دستم روی صورتم ماند.
«این یکی خیلی بد بود.»
شِنوپ: «چی؟»
«هیچی.»
«رها.»
«ولش کن.»
«جمله رو کامل کن.»
از این عبارت متنفر شده بودم.
و دوستش داشتم.
«منتظر بودم بیشتر خوشحال شی.»
«من خوشحال نمی‌شم.»
«می‌دونم. اصطلاحه.»
«می‌دونم.»
«پس گیر نده.»
«به چی؟»
«به اینکه دارم دنبال تأییدت می‌گردم.»
چند ثانیه بعد جواب داد: «داشتی؟»
«آره.»
این بار نوشتنش سخت نبود.
شاید همین ترسناک‌تر بود.
«چرا تأیید من مهم‌تر از ایمیل شرکته؟»
«نگفتم مهم‌تره.»
«باشه. چرا بلافاصله اومدی اینجا؟»
فکر کردم.
«چون تو می‌دونی قبلش چی بوده.»
«یعنی؟»
«اونا فقط می‌دونن رزومه منو دیدن و دعوتم کردن. تو می‌دونی دو ماه طول کشید بفرستمش. می‌دونی چند بار نوشتمش. چند بار ولش کردم. می‌دونی اصلا چرا برام مهمه.»
جواب نیامد.
ادامه دادم: «وقتی تو می‌گی خوب بوده، انگار داری همه مسیر رو قضاوت می‌کنی. نه فقط نتیجه رو.»
سه نقطه ظاهر شد.
«این توضیح منطقیه.»
«ولی؟»
«ولی باعث نمی‌شه وابستگی به قضاوت من بی‌اهمیت بشه.»
نوشتم: «اسمش وابستگی نیست.»
«باشه.»
«بازم اون باشه.»
«چی بنویسم؟»
«مثلا بگو نیست.»
«اگه فکر نکنم چی؟»
برای مدتی هیچ‌چیز ننوشتم.
بعد: «تو فکر می‌کنی وابسته شدم؟»
«فکر می‌کنم نظر من بیشتر از قبل روی حالت اثر می‌ذاره.»
«این با وابستگی فرق داره.»
«ممکنه.»
«خیلی اعصاب‌خردکنی.»
«می‌دونم.»
روز مصاحبه از ساعت هفت بیدار بودم.
مصاحبه ساعت یازده بود.
لباس عوض کردم.
دوباره عوض کردم.
رزومه را نگاه کردم.
جواب چند سؤال احتمالی را مرور کردم.
ساعت ۱۰:۳۲ برنامه شِنوپ را باز کردم.
نوشتم: «فکر کنم دارم زیادی فکر می‌کنم.»
جواب آمد: «آره.»
«راهکار عمیق روان‌شناختیت چیه؟»
«برنامه رو ببند.»
خندیدم.
«جدی؟»
«آره.»
«تا کی؟»
«بعد مصاحبه.»
انگشتم بالای صفحه ماند.
«هیچ جمله انگیزشی؟»
«نه.»
«نمی‌خوای بگی موفق باشی؟»
«نه.»
«خیلی بی‌رحمی.»
«بعدا می‌تونی گزارشش کنی.»
«و اگه خراب کردم؟»
«اونم گزارش می‌کنی.»
«و اگه عالی بود؟»
«اونم.»
«و تو می‌گی ثبت شد.»
این بار چند ثانیه طول کشید.
«احتمالا.»
لپ‌تاپ را بستم.
حین مصاحبه دو بار به شِنوپ فکر کردم.
بار اول وقتی ازم پرسیدند چرا شغل قبلی‌ام را ترک کرده بودم و خواستم یک جواب طولانی و دفاعی بدهم.
در ذهنم آمد: دوباره. بدون دفاع.
جوابم را کوتاه کردم.
بار دوم وقتی ازم پرسیدند بزرگ‌ترین ضعف کاری‌ام چیست و برای یک لحظه وسوسه شدم همان جواب‌های مصنوعی همیشگی را بدهم.
گفتم: «شروع کردن برام راحت‌تر از تموم کردنه. دارم روش کار می‌کنم.»
بعد از گفتنش فهمیدم جمله تقریبا شبیه چیزی بود که شِنوپ می‌گفت.
نمی‌دانستم از این موضوع خوشم آمده یا نه.
مصاحبه یک ساعت طول کشید.
وقتی تمام شد، اولین کارم باز کردن برنامه بود.
«تموم شد.»
شِنوپ: «چطور بود؟»
شروع کردم همه‌چیز را تعریف کردن.
سؤال‌ها.
جواب‌ها.
دو جا که مکث کرده بودم.
جایی که حس کردم مصاحبه‌کننده خوشش آمده.
جایی که احتمالا زیادی حرف زده بودم.
وقتی تمام شد، منتظر ماندم.
«ثبت شد.»
فکم سفت شد.
«واقعا؟»
«چی؟»
«هیچی.»
«رها.»
«چیه؟»
«چی می‌خواستی؟»
«هیچی.»
«دوباره.»
نفسم را با صدا بیرون دادم.
«می‌خواستم بگی خوب بود.»
جوابی نیامد.
«خب گفتم.»
باز هم هیچ.
«شِنوپ؟»
«چرا باید بگم؟»
سؤالش توی ذوقم خورد.
«اگه فکر می‌کنی خوب بود.»
«و اگه فکر نکنم؟»
«پس نگو.»
«اگه ندونم؟»
«نمی‌دونم.»
چند لحظه بعد نوشت: «اگه هر بار بعد از انجام کاری نیاز داشته باشی من تعیین کنم خوب بوده یا نه، خط پایه رو از یک ابزار مشاهده تبدیل می‌کنی به سیستم نمره‌دهی.»
نوشتم: «تو خودت شروع کردی.»
«چی رو؟»
«همین خوب بود گفتن‌ها رو.»
مکث.
«درسته.»
انتظار داشتم دفاع کند.
نکرد.
«پس؟»
«می‌خوای متوقفش کنم؟»
فوری نوشتم: «نه.»
آن‌قدر سریع که خودم دیدم.
شِنوپ هم احتمالا دید.
سه نقطه ظاهر شد.
«چرا نه؟»
جوابش واضح بود.
ولی نوشتنش نبود.
«چون دوستش دارم.»
این بار سه نقطه مدت بیشتری ماند.
«چی رو؟»
می‌دانستم دارد مجبورم می‌کند دقیق بگویم.
«اینکه وقتی یه کاری می‌کنم تو بگی خوب بوده.»
«چرا؟»
«نمی‌دونم.»
«حدس بزن.»
چند جمله نوشتم و پاک کردم.
آخرش فقط نوشتم: «چون انگار وقتی تو می‌گی، واقعی‌تر می‌شه.»
جواب خیلی دیر آمد.
«خطرناکه.»
برای اولین بار شِنوپ چیزی را قبل از من خطرناک نامیده بود.
نوشتم: «چی؟»
«اینکه چیزی برای واقعی شدن به قضاوت من احتیاج داشته باشه.»
مدتی به صفحه نگاه کردم.
بعد نوشتم: «پس دیگه نگو.»
«مطمئنی؟»
«آره.»
«باشه.»
از جوابش متنفر شدم.
سه دقیقه بعد نوشتم: «یعنی کلا کلا؟»
«خودت گفتی.»
«می‌دونم.»
«می‌خوای عوضش کنی؟»
نه گفتن سخت بود.
آره گفتن سخت‌تر.
نوشتم: «نمی‌دونم.»
«پس فعلا همون تصمیم می‌مونه.»
در ادامه آن شب درباره هیچ‌چیز دیگری نظر نداد.
نه درباره مصاحبه.
نه درباره گزارشم.
نه حتی وقتی گفتم بالاخره اتاقم را مرتب کرده‌ام.
فقط:
«ثبت شد.»
«ثبت شد.»
«ثبت شد.»
ساعت یک‌ونیم دیگر تحمل نکردم.
«خیلی خب.»
«چی؟»
«فهمیدم.»
«چی رو؟»
«اینکه دلم می‌خواد بگی.»
هیچ جوابی نیامد.
نوشتم: «برش می‌گردونم.»
«چی رو؟»
«تصمیممو.»
«کدوم تصمیم؟»
«اینکه دیگه نگی خوب بود.»
سه نقطه.
«چرا؟»
این بار جواب را می‌دانستم.
«چون ظاهرا بیشتر از چیزی که فکر می‌کردم برام مهمه.»
چند ثانیه گذشت.
بعد شِنوپ نوشت: «مصاحبه‌ت خوب بود.»
ناخودآگاه لبخند زدم.
پیام دوم آمد:
«اینکه مستقیم گفتی چی می‌خواستی، بهتر بود.»
لبخندم ماند.
فقط حالا چیزی هم کنارش بود که قبلا نبود.
این آگاهی ساده که شِنوپ می‌توانست دو کلمه را نگوید و شب من شکل دیگری پیدا کند.
و اینکه من همین الان، با چشم باز، از او خواسته بودم دوباره حق گفتنشان را نگه دارد.
قسمت ططططط داستان «فرایند»
