
اگر در برقراری ارتباط با دیگران دچار مشکل هستید یا فردی در اطراف شما چنین ویژگیای دارد، ممکن است پای یک اختلال شخصیتی در بین باشد.
اختلالات شخصیتی مجموعهای از اختلالهای روانشناختی هستند که خود را در رفتارهای ناصحیح ما نشان میدهند. این رفتارها ارتباطمان با سایرین را تحت تاثیر قرار میدهند و با مختلکردن بسیاری از فعالیتهای روزمره به زندگی ما آسیب میرسانند. نمیتوان نام هر بدرفتاری یا کجخلقی را اختلال گذاشت. اما اگر این رفتارهای نامناسب و آزاردهنده بسیار تکرار شونده هستند و مانع از برقراری ارتباط سالم و شایسته میشوند، آنگاه باید بهشکل بسیار جدیتری در موردشان فکر کرد.
اختلال شخصیتی باعث میشود که ما الگوی فکری و رفتاری ناسالمی داشته باشیم. حتما افرادی را دیدهاید که همیشه به دیگران شک دارند یا با همه دستوری صحبت میکنند. این رفتارها میتواند نشانۀ وجود اختلال شخصیتی باشد.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت در درک موقعیتها و برقراری ارتباطات سالم با دیگران دچار مشکل میشود و ممکن است در حیطههای شخصی، اجتماعی، شغلی، تحصیلی و ... شکست بخورد.
اگر میخواهید با انواع اختلالات شخصیتی، علل و درمان آن آشنا شوید، در ادامه با ما همراه شوید.
اختلالات شخصیتی معمولاً در سنین نوجوانی یا اوایل بزرگسالی بروز میکند. در برخی موارد شاید حتی متوجه نشوید که اختلال شخصیت دارید چون طرز فکر و رفتارتان برای خودتان بسیار عادی به نظر میرسد.
علائم اختلالات شخصیتی بسته به نوع اختلال در افراد متفاوت است. مثلاً اگر فردی مبتلا به اختلال شخصیت مرزی (یکی از شایعترین انواع) باشد، طرز تفکرش دچار اختلال میشود و نمیتواند احساسات خودش را کنترل کند. اما فرد مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی معمولاً به راحتی ناامید میشود و نمیتواند عصبانیت خود را کنترل کند.
اگر فردی اختلال شخصیتی داشته باشد ممکن است به مرور دچار مشکلات روانی دیگری مثل اضطراب و افسردگی شود یا به استفاده از مواد مخدر رو بیاورد.
برخی از علائم و نشانهها در اختلالات شخصیتی متفاوت، مشترک است. متخصصین برای هر اختلال شخصیتی نشانههای مختلفی را دستهبندی کردهاند. برای تشخیص اختلال نیاز نیست که تمامی علائم را داشته باشید. تشخیص قطعی اختلال شخصیت بر عهدۀ پزشک است که پس از جمعآوری نشانهها و صحبت با بیمار و انجام آزمونهای روانشناسی صورت میگیرد.
در حال حاضر روانپزشکان ده نوع اختلال شخصیتی را شناسایی کردهاند که به شرح زیر است:

ویژگی اصلی مبتلایان به این اختلال، سوءظن یا بدگمانی است و شیوع آن در مردان از زنان بیشتر است. این اختلال میتواند تبدیل به یک مشکل بزرگ در زندگی شما شود. بنابراین اگر فکر میکنید به اختلال پارانوئید (PPD) مبتلا هستید بهتر است هر چه زودتر آن را درمان کنید.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئيد:
این اختلال بیشتر با عدم علاقه به روابط اجتماعی، سردی عاطفی و انزوا شناسایی میشود. بسیاری از افراد مبتلا به شخصیت اسکیزوئید (SPD) تقریباً عملکرد خوبی در زندگی دارند و برخلاف اسکیزوفرنی یا اختلال اسکیزوافکتیو، معمولاً علائم روانپریشی از خود بروز نمیدهند.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید:
اختلال اسکیزوتایپال (STPD) بین اختلال شخصیت اسکیزوئید و اختلال روانی اسکیزوفرنی قرار دارد.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوتایپی:

طبیعی است که گاهی اوقات نیازها، لذت یا منافع شخصی خودتان را بر نیازهای دیگران ترجیح بدهید. با اینحال اگر این اتفاق مکرر میافتد و شما برای حفظ ثبات زندگی خود تلاش زیادی میکنید یا دائماً به دلیل عدم توجۀ دیگران به شدت عصبانی میشوید، ممکن است اختلال شخصیت ضد اجتماعی داشته باشید.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD):
به اختلال شخصیت مرزی، اختلال شخصیت هیجانی ناپایدار (BPD) نیز میگویند. همۀ ما ممکن است در روابط، خودانگاره و احساسات خود مشکلاتی داشته باشیم اما اگر این مشکلات همیشگی یا شدید باشند و باعث ایجاد مشکلات قابلتوجهی در زندگی روزمرۀ شما بشود، شاید اختلال شخصیت مرزی داشته باشید.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی (BPD):
اغلب مردم از تعریف و تمجید یا بازخورد مثبت استقبال میکنند و از آن لذت میبرند اما اگر به شدت به شنیدن تعریف و تمجید نیاز دارید و دوست دارید همیشه مورد توجه و تأیید قرار بگیرید و این امر بر زندگی روزمرۀ شما تأثیر میگذارد، ممکن است اختلال شخصیت هیستریونیک (HPD) داشته باشید. شیوع این اختلال در زنان بیشتر از مردان است.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت هیستریونیک:

این طبیعت انسان است که از نیازهای خود آگاه باشد، آنها را بیان کند و بخواهد دیگران از تواناییها و دستاوردهایش آگاه باشند. اینها به خودی خود صفات بدی نیستند. با اینحال، اگر این افکار، احساسات و رفتارها افراطی شوند و در روابط با دیگران شما را دچار مشکل بکنند احتمالاً شما به اختلال شخصیتی خودشیفته (NPD) با همان نارسیسیم دچار هستید. شخص خودشیفته خود را در مرکز جهان هستی میبیند.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفتگی:
همۀ ما وسایل، مکانها یا افرادی در زندگیمان داریم که اصلاً از آنها خوشمان نمیآید، یا ما را مضطرب میکنند. اما اگر این موارد آنقدر باعث اضطرابتان بشود که مجبور شوید برای حفظ زندگی خود تقلا کنید ممکن است دچار اختلال شخصیت اجتنابی (APD) باشید که گاهی اوقات به آن اختلال شخصیت مضطرب نیز میگویند.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی:
طبیعی است که گاهی نیاز داشته باشیم دیگران از ما مراقبت کنند یا گاهی به ما اطمینان دهند که کنارمان هستند. تعادل یعنی بتوانیم گاهی از دیگران کمک و حمایت بگیریم و گاهی اوقات مستقل از دیگران عمل کنیم. اما اگر میزان وابستگیتان باعث میشود که نتوانید بدون حضور دیگری از پس امور روزمرۀ زندگیتان برآیید، شاید اختلال شخصیت وابسته (DPD) داشته باشید.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته:
دقت داشته باشید که این اختلال با اختلال وسواس فکری عملی که یک اختلال روانی است فرق دارد.
فرد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی - اجباری (OCPD):

شخصیت ترکیبی از افکار، احساسات و رفتارهایی است که شما را منحصر به فرد میکند. شخصیت در واقع نحوۀ نگرش، درک و ارتباط شما با دنیای بیرون و همچنین نحوۀ نگاهتان به خود است. شخصیت در دوران کودکی و از طریق تعامل شکل میگیرد اما عواملی دیگری نیز در شکلگیری آن دخیل هستند:
ژنها: برخی از ویژگیهای شخصیتی ممکن است از والدین به شما منتقل شود. گاهی اوقات به این صفات مزاج میگویند.
محیط: شامل محیطی میشود که در آن بزرگ شدهاید، همچنین رویدادهایی که در طول زندگی و طی روابط با اعضای خانواده و دیگران برای شما رخ داده است.
تصور این است که اختلالات شخصیتی به دلیل ترکیب این تأثیرات ژنتیکی و محیطی ایجاد میشوند. ژنهای شما ممکن است شما را در برابر ابتلا به اختلال شخصیت آسیبپذیر کند و یک موقعیت در زندگی باعث رشد یا تشدید اختلالات شخصیتی شود.
اگر در روابط خود با دیگران دچار مشکل هستید یا افراد زیادی از نوع برخورد و رفتار شما گلهمند هستند، اولین قدم این است که حتماً به روانشناس مراجعه کنید. متخصص سلامت روان برای تعیین نوع اختلال شخصیتی شما بر اساس معیارهای مختلف سوالات مختلفی از شما میپرسد. در برخی موارد شاید مجبور شوید برای تشخیص بهتر، آزمایشات و بررسیهای پزشکی مختلفی را انجام بدهید تا پزشک اطمینان حاصل کند که اختلالات شما حاصل یک مشکل جسمانی نیست.

اگر به یک اختلال شخصیتی دچار هستید، حتماً نیاز به مشاوره با یک روانشناس دارید تا برای حل مشکل شما را راهنمایی کند. درمان اختلالهای شخصیتی میتواند سخت و زمانبر باشد.
رواندرمانی ممکن است ماهها طول بکشد. در طول درمان شما با رواندرمانگر در مورد وضعیت، احساسات، افکار و مشکلات خود صحبت میکنید. رواندرمانگر در نهایت به شما راهکارهایی برای مدیریت احساسات و افکار مشکلساز نشان میدهد تا بتوانید به مرور به وضعیت عادی برگردید.
انواع مختلفی از روان درمانی وجود دارد. رفتار درمانی دیالکتیکی یک نوع درمان شناختی – رفتاری است که روشهای کنترل و مدیریت استرس و احساسات منفی و راههای برقراری ارتباط بهتر را به شما یاد میدهد. هدف این روش این است که به شما بیاموزد چگونه الگوهای تفکر منفی را تغییر دهید تا بهتر با چالشهای روزمره کنار بیایید.
داروی مناسب را باید پزشک متخصص برای شما تجویز کند. برخی داروها شاید برای کاهش علائم اختلالات شخصیتی مفید باشند.
اگر به دنبال درمان باشید، داروهایتان را به موقع مصرف کنید و البته واقعاً بخواهید که بهبود یابید حتماً میتوانید به روال زندگی روزمره برگردید. اما این را در نظر داشته باشید که درمان اختلالات شخصیتی بسته به شرایط ممکن است چندین ماه یا سال طول بکشد. اختلالات شخصیتی در هر فردی به شکل خاصی بروز میکنند و اگر شما را دچار مشکلات دیگری مثل اضطراب، افسردگی و پرخاشگری بکنند حتماً باید در جهت درمان آن اقدامات لازم را به عمل آورید.
به نظر شما کدام اختلال شخصیتی در ایران شایعتر است؟ آیا شما اختلال شخصیتیای دارید که برایتان مشکل ایجاد کرده است؟ آیا به نظرتان شرایط استرسزا میتواند افراد را دچار اختلال شخصیتی بکند؟ دیدگاهتان را با ما در بخش نظرات در میان بگذارید.
ممکن است بعد از خواندن این مقاله وجود برخی نشانهها را در خود تشخیص بدهید. بسیار خوب و مفید است که با شناسایی رفتارهای نادرست در پی رفع ایرادهای شخصیتی برآییم، اما بهتر است که کار تشخیص و درمان را به متخصصان بسپاریم. هدف این مقاله فقط ارائۀ اطلاعات عمومی است.

اگر در این زمینه به اطلاعات بیشتری نیاز دارید میتوانید کتاب «بیماریها و اختلال شخصیت» نوشتۀ هال مارکوویتز را که توسط نشر ارجمند منتشر شده است تهیه کنید و بخوانید.
برای خرید آنلاین کتاب و همچنین خرید کتابهای مختلف در زمینهٔ اختلالهای شخصیتی به سایت فروشگاه اینترنتی کتاب سیبوک سر بزنید.